جمعه , ۲۴ آذر ۱۳۹۶

آموزش مجازی دروس تخصصی حوزه در
«حوزه مجازی مهندس طلبه»

هم اکنون ثبت نام کنید

آقا جمال خوانساری

آقا جمال خوانساریجمال المحققین، جمال الدّین محمد بن حسین بن جمال الدّین محمد خوانساری معروف به آقا جمال خوانساری، از شاگردان مجلسی اول و از علمای شیعه در قرن دوازدهم قمری می باشد. آقا جمال، فرزند آقا حسین خوانساری است و مانند پدر جامع علوم معقول و منقول بوده است.

از وی آثاری در علوم مختلف از جمله فقه و کلام بر جای مانده است، اما کتاب کلثوم ننه در میان مردم مشهورتر است. آقا محمد اکمل اصفهانی و ملا رفیع مشهدی از شاگردان او بوده‌اند.

 

تولد آقا جمال (ره)

تاریخ تولد او در دست نیست اما با توجه به تصریح افندی به اقامت پدر وی، آقا حسین خوانساری در اصفهان، می‌توان از آن شهر به عنوان زادگاه وی سخن گفت. نصر آبادی و خوانساری از مهاجرت آقاحسین در آغاز جوانی و پیش از بلوغ به اصفهان سخن گفته‌اند. نام وی محمد و شهرت وی آقا جمال است. عبدالله مامقانی درگذشت او را در ۱۱۲۱هجری قمری ذکر می‌کند که درست به نظر نمی‌رسد. او را در آرامگاه پدرش، که به وسیله شاه سلیمان صفوی در تخت فولاد اصفهان ساخته شده بود، به خاک سپردند.

حتما بخوانید: علامه مجلسی

تحصیلات

آقا جمال، در حوزه علمیه اصفهان نزد پدرش آقاحسین محقق خوانساری، داییاش محقق سبزواری نویسنده ذخیره المعاد فی شرح الارشاد و محمد تقی مجلسی درس خواند و سپس در همان حوزه به تدریس علوم معقول و منقول پرداخت.

آقاجمال از علمای طراز اول و مدرّسان برجسته آن دوران اصفهان شمرده میشد، به گونه‌ای که در زمان خود ریاست حوزه تدریس اصفهان را به عهده داشت علمایی چون آقا محمد اکمل اصفهانی و ملا رفیع مشهدی از شاگردان وی بودند.

داستان توجه ایشان به تحصیل علم به این صورت نقل شده است:

ملا محسن فیض کاشانی به قصد زیارت خانه خدا از کاشان حرکت نموده و در سر راه خود در اصفهان میهمان آقا حسین خوانساری (پدر آقا جمال) شد. آقا جمال که نوجوانی بیش نبود، نزد فیض کاشانی شتافت، فیض کاشانی مسئله‌ای را از آقا جمال پرسید، اما او نتوانست از عهده پاسخ بر آید؛ زیرا تا آن هنگام چندان اهمیتی به کسب دانش نمی‌داد. فیض کاشانی دست بر دست زد و گفت: «حیف که درِ خانه آقا حسین بسته شد!». این سخن در آقا جمال تأثیر کرد و از همان لحظه کمر همت را بست و به کسب دانش پرداخت. سال بعد، ملا محسن به خانه آقا حسین آمد و با آقا جمال گفتگو کرد و احساس نمود که آقا جمال عوض شده و دارای فضیلت و دانش است. برای همین گفت: «این آقا جمال، غیر از آن آقا جمال است که ما پارسال او را دیدیم.»

ایشان در اکثر رشته‌های علوم متنوع عصر، همچون: فقه، اصول، فلسفه، تفسیر، علوم ریاضی، شعر و ادب، عقاید و کلام تسلط وافر داشت و در همه زمینه‌ها به تدریس پرداخت.

میرزا محمد طاهر نصرآبادی در تذکره خود می‌نویسد:

«آقا جمال که اَلْوَلَدْ سِرُّ اَبیهِ دربارهٔ ایشان صادق است، به مدرسه مذکور هر روز می‌آیند و طالب علمان (دانشجویان) مدرسه جدّه صاحبقرانی و سایر مدارس مستفید می‌شوند.»

سید محمدباقر خوانساری در کتاب خود روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات در کتاب خود می‌نویسد:

«آقا جمال در روزگار خود ریاست تدریس را به عهده داشت و از برکات انفاس قدسی او گروهی از فضلا و دانشمندان برجسته به عالی‌ترین مقامات علمی و معنوی نایل آمدند».

 

اساتید آقا جمال خوانساری (ره)

آقا جمال در رشد و بالندگی شخصیت خویش، از استادان فراوانی بهره برد.  دو تن از استادانی که بیشترین تأثیر را در رشد علمی و معنوی وی داشتند، عبارتند از:

  1. آقا حسین خوانساری

خاندان خوانساری مشهورترین و با فضیلت‌ترین دودمان خوانسار محسوب می‌شوند که در کتاب‌های تراجم، نام ۱۶ تن از برگزیدگان آن خاندان دیده می‌شود.

آقا حسین، چهره درخشان خاندان خوانساری، استاد فضلای عصرخود بود. او در سال ۱۰۱۶ هجری قمری در خوانسار به دنیا آمد و بعد از بلوغ، برای تحصیل علم و حکمت و معارف به اصفهان هجرت کرد. او در مدت کوتاهی به مرحله‌ای دانش رسید که نوشته‌اند: «او استاد الکلّ فی الکلّ عند الکلّ بود.»

این لقب به جهت تسلط او برتمام علوم عصرش، اطلاق شده است و معنای آن این است که آقا حسین استاد همه علمای عصر در همه علوم، به عقیده همه معاصرانش می‌باشد.

آقا حسین کتابهای ارزشمندی در موضوعات گوناگون از خویش بر جای نهاد و شاگردان برجسته‌ای مانند: آقا جمال خوانساری، علامه مجلسی و میرزا محمد شیروانی پرورش داد. وی در سال ۱۰۹۹ هـجری قمری در اصفهان چشم از جهان فروبست.

حضرت آیت الله خامنه‌ای در مورد دانشمندان خاندان خوانساری، به ویژه درباره آقا حسین و فرزندش، آقا جمال می‌نویسد:

«بی‌شک، در فهرست این ستارگان غالباً ناشناخته آسمان علم و فرهنگ، خانواده جلیل خوانساری‌ها، به ویژه محقق برجسته و کم‌نظیر، مرحوم آقا حسین خوانساری و فرزند فقیه و حکیم و بزرگوارش، مرحوم آقا جمال خوانساری می‌باشند. در عظمت و شأن مرحوم آقا حسین خوانساری همین بس که نام آوران بزرگی هم چون وحید بهبهانی و شیخ انصاری از او با عناوین «محقق» و «استاد الکلّ فی الکلّ» و امثال آن یاد کرده‌اند. او و فرزندش، حکیم و فقیه و اصولی و متکلم و ریاضیدان و محدث و ادیب بوده و سهم وافری در شکوفایی و درخشش حوزه فرهنگی و علمی اصفهان در دوران میانی و پایانی صفویه داشته‌اند. اگر چه برخی از مؤلفات فقهی آنان در معرض استفاده اهل فن بوده است، ولی مجموعه آثار آنان هرگز به صورت قابل قبول در دسترس دانش پژوهان علوم اسلامی قرار نگرفته است.»

 

  1. محقق سبزواری

عالم وارسته و فقیه پرتلاش، ملا محمد باقر سبزواری استاد و مربی آقا جمال و دایی او بود. محقق سبزواری از استادان زبده‌ای هم چون میرفندرسکی، شیخ بهایی و مولی محمد تقی مجلسی کسب دانش نمود. وی سپس در حوزه‌های علمیه اصفهان و مشهد به تدریس علوم و معارف دینی پرداخت. او دانش پژوهان بی‌شماری را تربیت کرد که آقا حسین خوانساری و دو پسرش، آقا جمال و آقا رضی از آن جمله‌اند. از معروف‌ترین تألیفات او می‌توان به ذخیره المعاد، روضه الانوار عباسی و کفایه الاحکام اشاره کرد.

وی در سال ۱۰۹۰ هـ . ق. دار فانی را وداع گفت و در مدرسه میرزا جعفر، واقع در صحن مطهر حرم امام رضا ـ علیه السلام ـ به خاک سپرده شد.

 

در حوزه تدریس

آقا جمال بعد از فراگیری علوم و فنون مختلف عصر خویش در مدت کوتاهی به عنوان مدرس برجسته شناخته شد و در حوزه علمیه اصفهان، به تدریس پرداخت. این دانشمند بزرگ ایرانی، چون در اکثر رشته‌های علوم متنوع عصر، هم چون: فقه، اصول، فلسفه، تفسیر، علوم ریاضی، شعر و ادب، عقاید و کلام تسلط وافر داشت. در همه زمینه‌ها به تدریس پرداخت. میرزا محمد طاهر نصرآبادی در تذکره خویش می‌نویسد:

«آقا جمال که اَلْوَلَدْ سِرُّ اَبیهِ درباره ایشان صادق است، به مدرسه مذکور هر روز می‌آیند و طالب علمان (دانشجویان) مدرسه جدّه صاحبقرانی و سایر مدارس مستفید می‌شوند.»

صاحب روضات الجنات ضمن ستایش از شخصیت علمی و اجتماعی این فقیه فرزانه آورده است:

«آقا جمال در روزگار خود ریاست تدریس را به عهده داشت و از برکات انفاس قدسی او گروهی از فضلا و دانشمندان برجسته به عالی‌ترین مقامات علمی و معنوی نایل آمدند.»

او که استادی خوش طبع، مجتهدی جلیل القدر و اندیشمندی متنفذ بود، لحظه‌ای از اشتغال به علم غافل نبود. وی شاگردان خویش را دائماً به درس و کسب فضایل تشویق می‌نمود و به آنان می‌گفت: «عزیزان من! شمال خیال نکنید در این زمان عالمی خوش فهم، هوشمند، تیزبین و خوش قلم مانند آقا جمال نیست! نه، شما هر کدام در سایه پشتکار و اشتغال مداوم به تحصیل، از آقا جمال کمتر نیستید. بلی، شما مثل او گرفتار اشتغالات علمی و اجتماعی نیستید.»

 

مقام روایی

گفته شده جمال المحققین، از ملا محمد تقی مجلسی اجازه نقل حدیث داشته است.اردبیلی او را دارای مقامی بلند و از راویان فقه خوانده است.شیخ یوسف بحرانی صاحب الحدائق الناضره او را از مشایخ خود در نقل حدیث برشمرده است.

 

شخصیت اجتماعی

آقا جمال خوانساری فقیهی مردمی، نیک گفتار، عالی مقام، خوش فکر، بلند نظر. زیبا صورت، پرهیزکار، شوخ طبع و نمکین بود. این عوامل موجب علاقه شدید مردم به وی شده بود.

او با همه افراد، از پایین‌ترین طبقات مردم عادی گرفته تا امیران و سلاطین صفوی، معاشرت داشت و خود را در این رفت و آمدها در چهارچوب تشریفات و تعارفات معمولی گرفتار نمی‌کرد، وی با خواص و عوام با زبانی شیرین و گفتاری ملیح گفت و گو می‌کرد و بدین وسیله با انسان ارتباط نزدیک برقرار می‌کرد و در هدایتشان می‌کوشید. از این رو، او پناهگاه نیازمندان و دردمندان بود. آقا جمال برای حلّ مشکلات بیچارگان تلاش می‌نمود. نفوذ وی در میان مردم به گونه‌ای بود که پادشاهان صفوی به او ابراز ارادت می‌کردند و با عطایای خود او را می‌نواختند.

 

آثار و تالیفات

آقا جمال دارای آثار است که برخی از آنها به چاپ رسیده و تقریباً همه آنها در کتابخانه‌های ایران (و بعضاً بیرون از ایران) موجود است. این آثار عبارتند از:

آثار قلمی

مبدأ و معاد: در اصول دین و اعتقادات.

جبر و اختیار.

نیت و اخلاص: در نیت طهارت.

شرح و تفسیر احادیث طینت.

رساله نماز جمعه.

افعال واجب و مندوب نماز.

شرح حدیث سحاب.

مکاتبات و منشئات ادبی با علما و معاصران.

شرح حدیث بساط.

مجموعه اجازات به فضلا و دانشمندان.

شرح زیارت جامعه.

اختیارات الایام و اللیالی و الساعات.

الاسئله السلطانیه.

اصول الدین فی الامامه.

رساله در تفسیر آیه عهد.

مزار و توضیحاتی بر الفاظ زیارت و دعاها.

الحاشیه الجمالیه.

رساله دربارهٔ قاعده الواحد لایصدر …

سؤال و جواب‌های فقهی.

رساله در خمس.

رساله در نذر.

تقویم الاولیاء.

تحفه عباسی.

عقاید النساء یا کلثوم ننه.

اثبات الرجعه.

رساله در معنی کراهیّت در عبادات.

 

تعلیقات

تعلیقات تهذیب الاحکام.

تعلیقات من لایحضره الفقیه.

حاشیه بر شرایع الاسلام.

حاشیه شرح لمعه شهید ثانی.

حاشیه بر طبیعیات شفای ابن سینا.

حاشیه بر شرح اشارات ابن سینا.

حاشیه برحاشیه خفری بر شرح قوشجی برتجرید.

حاشیه بر شرح باغنوی بر شرح تجرید.

حاشیه شرح مختصر الاصول عضدی.

حاشیه بر معالم.

حاشیه بر شرح حکمه العین.

شرح وردّ رساله اشتراک لفظی حکیم تبریزی.

 

ترجمه‌های فارسی

ترجمه و شرح غرر الحکم آمدی، حاوی سخنان امام علی

ترجمه مفتاح الفلاح شیخ بهایی.

ترجمه الفصول المختاره: مناظرات شیخ مفید

ترجمه قرآن مجید.

ترجمه صحیفه سجادیه.

ترجمه و شرح دعای صباح.

ترجمه داستان طرماح

 

کتاب عقایدالنساء یا کلثوم ننه

عقایدالنساء یا کلثوم ننه، کتابی طنزآمیز به زبان فارسی در نقد دینداری عامیانه و باورهای خرافی رایج میان زنان در دوره صفویه می‌باشد.این کتاب قدیمی‌ترین سند مکتوب دربارهٔ اخلاق، آداب و رسوم زنان عامی ایران است. خرافه ستیزی انگیزه تألیف بوده، اما امروزه وجود فرهنگ عامیانه عصر کتاب اهمیت بیشتری دارد. کتاب به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و ترکی آذربایجانی ترجمه شده است. از این کتاب چندین نسخه خطی در کتابخانه‌های جهان وجود دارد.

در مقدمه این کتاب چنین آمده:

«بدان که افضل علمای زنان پنج نفرند: اول بی‌بی شاه زینب، دوم کلثوم ننه، سوم خاله‌جان‌آقا، چهارم باجی یاسمن، پنجم دده بزم‌آرا؛ و آنچه از اقوال آنها به دست بیاید، نهایت وثوق دارد و محل اعتماد است، و به غیر از این پنج نفر، بسیاری نیز هستند که ذکر آنها موجب طول کلام می‌شود. بدان که هر زنی که سنی داشته باشد و پیری و خُرافت او را دریافته باشد، دیگران به افعال او وثوق تمام دارند و هر زنی که خلاف فرموده ایشان کند، آثم و گناهکار باشد.»

 

فعالیت اجتماعی -سیاسی

آقا جمال نزد شاهان صفوی منزلت ویژه‌ای داشت. درباره مناسبات او با حکومت صفوی می‌توان به حضورش در مراسم بر تخت نشستن شاه سلطان حسین صفوی، مشاوره به شاه برای انتخاب شیخ الاسلام وقت اصفهان در ۱۱۱۵قمری که به انتخاب میرمحمد صالح خاتون آبادی منجر شد، همراهی او و محمدباقر خاتون آبادی سلطان حسین را در سفر به مشهد در ۱۱۱۹قمری و دادن خلعت به او در ۱۱۲۰ اشاره کرد. او همچنین مدتی منصب قضاوت را بر عهده داشت و بر پیکر علامه مجلسی نماز گزارد.

به سبب مقام علمی و بیان رسای وی که به دور از پیچیدگی‌های مرسوم علمی بود، برخی شاهان صفوی، ترجمه یا شرح برخی کتاب‌های عربی را از او در خواست می‌کردند. و گاهی پرسش‌های فقهی و اعتقادی را با او در میان می‌نهادند، او نیز در پاسخ بدان‌ها رسائلی تألیف می‌کرد. رساله خمس و رساله مزار از این نمونه است.

 

ارتباط با حاکمان

آقا جمال با پادشاهان عصر خویش ارتباط داشت. او در تشکیلات حکومت صفوی نقش ارزنده‌ای ایفا می‌کرد و برای از بین بردن فساد، با حکومت وقت از نزدیک همکاری می‌نمود و آنان را در موارد لازم از منکر باز می‌داشت و به سوی معروف رهنمون می‌شد. وی کتاب‌های مورد نیاز جامعه شیعه را، به درخواست سلاطین و کارگزاران صفویه ترجمه یا تألیف می‌نمود.

امام خمینی (ره) در مورد ارتباط فقیهان و دانشمندان بزرگ شیعه با دربار پادشاهان صفوی، می‌فرماید:

«یک طایفه از علما، اینها گذشت کرده‌اند از یک مقاماتی، و متصل شده‌اند به یک سلاطین، با این که می‌دیدند مردم مخالفند، لکن برای ترویج دیانت و ترویج تشیع اسلامی و ترویج مذهب حق، اینها متصل شده‌اند به یک سلاطین و این سلاطین را وادار کرده‌اند خواهی نخواهی برای ترویج مذهب، مذهب تشیع؛ اینها آخوند درباری نبوده‌اند، این اشتباهی است که بعضی نویسندگان ما می‌کنند… نباید یک کسی تا به گوشش خورد که مثلاً مجلسی، محقق ثانی، شیخ بهایی با اینها روابط داشتند و می‌رفتند سراغ اینها، همراهی شان می‌کردند، خیال کند که اینها مانده بودند برای جاه و عزت و احتیاج داشتند به این که سلطان حسین و شاه عباس به آنها عنایتی بکنند، این حرف‌ها نبوده در کار، آن‌ها گذشت کردند، یک گذشت، یک مجاهده نفسانی کرده‌اند برای این که مذهب شیعه را به وسیله آنها ترویج کنند.»

آقا جمال مجتهدی خوش محضر، فقیهی پرحافظه و عالمی حاضر جواب بود. او در فکاهیات و مطایبه، کم نظیر و در سخن گفتن، استاد بود. این مجتهد نیکو صورت و زیبا سیرت هیچ گاه سخن یا مزاح کسی را به خانه نبرد.

اینک نمونه‌هایی از اخلاق، رفتار و گفت و گوهای او را ـ که گاهی نیز واقعیت‌های جامعه را با زبان طنز بیان نموده و از این شیوه در آگاهاندن توده‌های مردم بهره جسته است ـ با هم می‌خوانیم:

  1. نهی از منکر به شیوه غیرمستقیم

روزی شنید که دو نفر از متولیان یکی از مساجد در تولیت مسجد مشاجره و مجادله نموده و بالاخره مصالحه کرده‌اند که مسجد را از وسط دیوار کشیده و هر یک متولی سهم خود باشند. آقا جمال برای توجه دادن آنان به کار زشتشان که مطمئناً از طریق گفت و گوی رو در رو حل نمی‌شد، به طور غیرمستقیم عمل کرد؛ بدین ترتیب که یک نفر را مأمور کرد به رسم آن روز، شال عزا به گردن انداخته و سوار اسب شده و به اهل شهر اعلان نماید که آقا جمال خوانساری در فلان مسجد اقامه تعزیه دارد همه حاضر بشوید.

علما، اکابر، کسبه، و سایر طبقات مردم در مسجد حاضر شده، بعد از قرائت فاتحه و تعزیت و تسلیت و صرف قلیان و چای، سؤال کردند مجلس فاتحه برای کیست؟ آقا جمال فرمود: خداوند عالَم مرحوم شده، مجلس ترحیم مرحوم خداوند است!» همه تعجب کرده و گفتند: «آقا! این چه فرمایش است؟! فرمود: «اگر خداوند از دنیا نرفته پس چرا خانه او را مثل متروکات مرده‌ها تقسیم نموده‌اند؟!»

آن دو نفر از شنیدن این سخن بسیار خجالت کشیده ، دیوار را از وسط مسجد برداشتند.»

  1. عشق به مطالعه

او هنگام مطالعه چنان غرق تفکر و اندیشه می‌شد که از اطرافش غافل می‌گشت. روزی برای آقا جمال شام حاضر کردند. در حالی که آقا مشغول به مطالعه بود، اهل خانه سفره و غذا را نزد او گذاشتند و آقا هیچ ملتفت نشد، تا آن که به یک دفعه اذان صبح بلند شد، آقا جمال سر برداشت و دید که شام حاضر است. گفت: چرا غذا را دیر آوردید؟ گفتند: اول شب آوردیم، امّا شما چنان غرق در تفکرو مطالعه بودید که ملتفت نشده‌اید.

  1. صراحت لهجه

هر سال مبلغ معینی از طرف حکومت برای آقا جمال می‌فرستادند تا قضاوت کند. روزی یکی از کارگزاران حکومت در محضر او حاضر شد. شخصی در آن هنگام مسئله‌ای پرسید. آقا جمال گفت: اکنون نمی‌دانم. شخص دیگری آمد و پرسشی دیگر کرد. همان جواب را شنید، تا چهار نفر که مسئله سؤال کردند و جواب نمی‌دانم شنیدند. کارگزار حکومتی حاضر در جلسه به عنوان اعتراض به آقا جمال فرمود: «شما هر سال مبلغ معینی از دولت می‌گیرید تا به سؤالات و مشکلات مردم جواب بگویید!» آقا جمال فرمود: «من آن مبلغ را برای آن چیزهایی که می‌دانم می‌گیرم و اگر برای آنچه که نمی‌دانم بگیرم، ‌خزینه پادشاه به آن وفا نمی‌کند.»

  1. مبارزه با خرافات

از آن جا که آقا جمال عالمی نقّاد، نکته سنج و درد آشنا در جامعه خویش بود، در نهایت زیرکی و تیزهوشی، با سیاست‌های نادرست و باورهای غلط فرهنگی و خرافات رایج بین مردم و مسئولان وقت مبارزه می‌کرد. وی با تألیف کتاب عقائد النساء یا کلثوم ننه، رسوم و پندارهای رایج در میان زنان آن روزگار ایران را به نقد کشید. کتاب هنرمندانه و طنزآمیز عقاید النساء از نخستین کتاب‌های رسمی فرهنگ مردم است. این کتاب پرآوازه در ادبیات عامیانه ایران زمین، تاکنون حداقل ۶ بار چاپ شده است و به زبان‌های زنده جهان ترجمه شده است. شیخ آقا بزرگ طهرانی، کتاب شناس برجسته شیعی درباره این کتاب و مولف آن چنین می‌نگارد: «کلثوم ننه کتابی شریف، رمانی، انتقادی، لطیف و خنده‌آور می‌باشد. در این کتاب بسیاری از بدعت‌هایی را که نابجا به دین نسبت داده می‌شود، بیان داشته است. این کتاب را آقا جمال الدین فرزند آقا حسین خوانساری (متوفا: ۱۱۲۵ هـ . ق.) نوشته و چاپ شده است.»

 

نماز بر پیکر علامه مجلسی

برگزاری نماز بر پیکر معروف‌ترین شخصیت جهان تشیع در قرن ۱۱ و ۱۲ هجری قمری، محمد باقر مجلسی، نشانگر تقدم کامل آقا جمال خوانساری بر تمام دانشمندان و فقهای آن عصر می‌باشد.

یکی از دانشمندان آن دوره در حاشیه کتابش، آن واقعه را چنین گزارش کرده است:

«آقا جمال خوانساری در روز دوشنبه ۲۷ رمضان سال ۱۱۱۰ مطابق با دهم فروردین ۱۰۷۸ در مسجد معظم آدینه (جامع عتیق) اصفهان بر پیکر مطهر علامه بزرگ مولانا محمد باقر مجلسی (ره) که به هنگام طلوع فجر همان روز ندای حق را اجابت کرده بود، اقامه نماز فرمود.»

حتما بخوانید: ابن شهرآشوب

ارتحال جمال المحققین (ره)

آقا جمال در ۲۶ رمضان سال ۱۱۲۵ هجری قمری، ۲۵ سال بعد از رحلت پدرش در اصفهان وفات یافت و در تکیه خوانساری‌ها در مزار تخت فولاد، کنار قبر پدرش آقا حسین به خاک سپرده شد.

هنگام دفن پیکر اسدالله فهامی در کنار مرقد آقا جمال، دیوار قبر آقا جمال ریزش کرد و به قبر آقا جمال راهی باز شد و جسد ایشان بعد از سه قرن تازه یافت شد. در پی این ماجرا، مردی به نام مشهدی حیدر که «تکیه بانِ» تکیه خوانساری‌ها است، به حاضرین گفته است:

«در این بقعه این پنجمین جسدی است که در مدت تکیه بانی من تر و تازه پدیدار گشته است.»

گفتنی است که در آن بقعه حدود هفتاد تن از صالحان و عالمان مدفونند.

قبر آقا جمال خوانساری
قبر آقا جمال خوانساری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ضمانت ۱۰۰ درصدی رضایت شما
شما از لحظه ثبت نام تا 30 روز فرصت دارید که در صورت عدم رضایت از کیفیت کلاس ها انصراف دهید و تمام هزینه پرداختی را دریافت نمایید.

دانلود جلسات صرف ۲
اگر نیاز به جلسات بیشتری از صرف 2 دارید، لطفا ایمیل خود را وارد نمایید تا هم اکنون برای شما ارسال گردد.
اگر این صفحه را ببندید دیگر امکان مشاهده فیلم های صرف 2 را نخواهید داشت