جواهر البلاغه – استفهام – جلسه ۱۲

یکی از موارد جمله ی انشائی٬ استفهام می باشد که آن را توضیح خواهیم داد.

فیلم آموزشی استفهام

دانستیم که انواع جمله ی انشایی طلبی عبارت بود از:
  • امر
  • نهی
  • استفهام
  • تمنا
  • ندا

جملات امری را در جلسه ی گذشته توضیح دادیم. در این جلسه راجع به نهی و استفهام سخن خواهیم نمود.

نهی عبارت است از خودداری کردن از امری به صورت استعلاء و الزام. مانند اینکه پدری به فرزندش می گوید: آب نخور. در این جمله هم استعلاء وحود دارد و هم الزام.

بر خلاف فعل امر که ۴ صیغه برای ساختنش وجود داشت٬ در نهی تنها یک صیغه برای ساختنش وجود دارد و آن هم «مضارع مقرون به لام ناهیه» می باشد.

گاهی اوقات پیش می آید که صیغه ی نهی از معنای اصلی خود خارج می شود و معانی دیگری می دهد که این معنا را با توحه به سیاق جمله و قرائن جمله می توان دریافت. مانند:
  1. دعاء. مانند «ربنا لا تواخذنا ان نسینا»
  2. التماس.
  3. ارشاد. مانند «لا تسئلو عن اشیاء…»
  4. دوام.
  5. بیان عاقبت. مانند «ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله …»
  6. یاس.
  7. تمنی. مانند «یا لیل طل یا نوم ظل     یا صبح قف لا تطلع»
  8. تهدید.
  9. کراهت. مانند «لا تلتفت و أنت فی الصلوه»
  10. تحقیر.
استفهام عبارت است از طلب علم به چیزی که قبلش مجهول بوده و می خواهیم آن را معلوم نماییم. ادات استفهام عبارت است از:
  • همزه
  • هل
  • ما
  • متی
  • ایّان
  • کیف
  • أین
  • أنی
  • کم
  • أیّ

ادات استفهام بر حسب یک جمله ی انشایی طلبی به ۳ قسم تبدیل می شود:

  1. بعضی از این ادات هم طلب تصور کند و هم طلب تصدیق. مانند همزه
  2. بعضی از دیگر از این ادات فقط طلب تصدیق می کنند. مانند: هل
  3. بعضی دیگر نیز فقط طلب تصور می کنند. مانند: متی٬ ما٬…

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.