شرح کتاب صرف ساده: اسم مکان

شرح کتاب صرف ساده: اسم مکان
۵ (۱۰۰%) ۱ vote

در این مطلب آموزشی، به توضیح اسم مکان در زبان عربی میپردازیم.

تعریف اسم مکان

اسم مشتقی است که بر محل انجام کار دلالت میکند. مانند مجلسِ زید، که به معنای محل نشستن زید میباشد.

طریقه ساخت اسم مکان

طریقه ساخت آن از فعل ثلاثی مجرد با غیرثلاثی مجرد متفاوت میباشد که به روش زیر عمل مینماییم

  • ثلاثی مجرد
    • مفعِل:
      • از فعل مضارع بر وزن یفْعِل در صورتی که صحیح اللام باشد (فعل ناقص نباشد) مانند یجلِس : مجلِس (محل نشستن)، یقصِد : مقصِد، یرد : مورِد، و
      • از فعل مضارع بر وزن یفعَل در صورتی که مثال واوی و صحیح اللام باشد. مانند یوجَل : موجِل ، یضَع : موضِع
    • مفعَل: غیر از موارد بالا که عبارتند از
      • فعل مضارع بر وزن یفعِل، در صورتی که معتل اللام یایی باشد. مانند یجری : مجری
      • فعل مضارع بر وزن یفعُل، مانند ینظُر : منظَر
      • فعل مضارع بر وزن یفعَل در صورتی که صحیح باشد مانند یشرَب : مشرَب و یا معتل عین و اللام باشد، مانند ینام : منام
    • غیرثلاثی مجرد
      • مانند اسم مفعول غیر ثلاثی مجرد ساخته میگردد. ( میم مضموم به جای حرف مضارعه فعل مضارع مجهول اورده میشود) مانند: یُکرِمُ : مُکرَم، یُدَحْرَجُ : مُدَحرَج

تعریف اسم مکان

حتما بخوانید: فیلم آموزشی صرف ساده (بخش اول)

نکات

  1. در بعضی مواقع از فعل ثلاثی مجرد بر خلاف قاعده بیان شده ساخته میشود. مانند یسجُدُ : مسجِد (با توجه به اینکه فعل مضارع بر وزن یفعُل میباشد،‌ اسم مکان آن باید بر وزن مفعَل ساخته میشود، ولی در این مثال بر خلاف قاعده بر وزن مفعِل ساخته شده است)، یشرُق : مشرِق
  2. گاهی در انتهای اسم مکان از فعل ثلاثی مجرد، تاء مربوطه (ه) آورده میشود که در این حالت از آن بقعه (یعنی مکانی که دارای ساختمان میباشد) قصد میگردد. مانند محکمه (دادگاه)، مقبره (قبرستان)
  3. با توجه به طریقه ساخت آن از فعل غیرثلاثی مجرد، مشاهده میگردد که اسم مکان با اسم مفعول، مصدر میمی، اسم زمان یکسان میباشد. برای شناخت نوع کلمه در این موارد باید به قرائن جمله رجوع نمود)
  4. در صورتی که فعل لازم باشد (متعدی به حرف جر) در این حالت اسم مفعول آن با حرف جر و اسم زمان، مکان، مصدر میمی بدون حرف جر می آید که در این مورد اسم مفعول با بقیه مشتقات بیان شده، شبیه نمیباشد. مثال منقطَع به (اسم مفعول)، منقطَع (اسم زمان یا مکان یا مصدر میمی)
  5. گاهی از برخی اسم های جامد ثلاثی مجرد، صیغه ای بر وزن مفعَله ساخته میشود که دلالت بر زیادی وجود آن چیز در یک محل میکند. مانند مکتبه: مکانی که در آن کتاب زیاد است. مأسده : مکانی که در آن شیر زیاد است. (توجه گردد که این گونه کلمات مشتق نیستند)

نکات اسم مکان

نکات اضافه

  1. اعلال در اسم مکان
    • مثال: مانند اسم صحیح ساخته میشود. مانند موعِد، میْسِر
    • اجوف
      • مفعَل: ابتدا قاعده ۱ و سپس قاعده ۸ بر روی آن اجرا میگردد. مانند: مَقْوَم » مقام، مَطْیَر » مطار
      • مفعِل: در صورتی که اجوف واوی باشد ابتدا قاعده ۱ و سپس قاعده ۴ اجرا میگردد مانند مَقْوِل » مَقِوْل » مقیل، و در صورتی که اجوف یائی باشد قاعده ۱ اجرا میگردد. مانند مَبْیِت » مبِیت
    • ناقص: این فعل فقط بر وزن مفْعَل می اید که قاعده ۸ بر روی آن اجرا میگردد. مانند: مجْرَیْ » مَجْری

اسم مکان(اصطلاح صرفی) با مفعول فیه (اصطلاح نحوی) متفاوت میباشد. تمامی اسم مکان ها مفعول فیه میباشند ولی تمامی مفعول فیه ها اسم مکان نمیباشند. کلماتی مانند فوق، تحت، دار،‌ بیت، مکه و … مفعول فیه هستند ولی اسم مکان نمیباشند.

 

 

 

برای دانلود فیلم آموزشی به همراه جزوه نموداری عضو سایت شوید. برای عضویت اینجا کلیک نمایید. و در صورتی که عضو سایت هستید اینجا کلیک نمایید.

7 پاسخ
  1. جوانی
    جوانی گفته:

    سلام ممنون از اموزشهایرخوبتون من در حوزه خواهران تحصیل میکنم پایه ۱هستم کتاب صرف تغیر کرده اگر امکان دارد فیلم های اموزشی طبق کتاب جدید باشه

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *