بدایه النحو – اصول در مبتدا و خبر – جلسه ۱۵

اصول در مبتدا شامل دو اصل می شود. اول آنکه مبتدا باید معرفه باشد و دومین اصل این است که باید بر خبر مقدم شود. اما استثنائاتی نیز وجود دارد که در این درس به آن پرداخته می شود.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی بدایه النحو

استثنائاتی اصول در مبتدا:

گاهی خبر بر مبتدا مقدم می شود که در ۴ مورد٬ به صورت وجوبی است و در ۱ مورد٬ به صورت جوازی این تقدم صورت می گیرد.

موارد تقدم وجوبی خبر بر مبتدا:

  1. اگر خبر «ظرف» باشد و مبتدا «نکره». مانند: (فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا- بقره ۹) و یا (وَ لَدَینا مزیدٌ- ق ۳۵)
  2. اگر خبر از الفاظ صدارت طلب باشد. مانند: (یَقُولُ الْإِنْسَانُ یَوْمَئِذٍ أَیْنَ الْمَفَرُّ- قیامه ۱۰)
  3. اگر خبر محصور در «الّا» یا «انّما» شده باشد. مانند: (مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ وَاللَّهُ یَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَکْتُمُونَ ـ مائده ۹۹) و (فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِینُ ـ تغابن ۱۲)
  4. زمانیکه در مبتدا ضمیری باشد که مرجع آن ضمیر به خبر بر می گردد. مانند: (أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَ – محمد ۲۴)

جزوه نموداری کتاب «الفوائد الصمدیه»

در این یک مورد هم جایز است که خبر بر مبتدا مقدم شود:
در هر جاییکه به نحوی معنایی اقامه شود و یا این تقدم یک فائده ی معنوی و یا لفظی داشته باشد. مانند آیه ی اول سوره ی تغابن «لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» که در این مورد «تأکید» افاده می شود.

سومین اصل از اصول در مبتدا و خبر٬ ذکر کردن مبتدا و خبر می باشد٬ که گاهی به صورت وجوباً و یا جوازاً حذف خواهد شد که در موارد زیر به آن اشاره خواهد شد:

موارد حذف وجوبی مبتدا :

  1. خبر مصدر نایب از فعلش باشد
  2. خبر قسم صریح باشد
  3. خبر صفتی باشد که از صفت بودن افتاده باشد

 

فیلم آموزشی اصول در مبتدا و خبر (جلسه ۱۵)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.