بدایه النحو – اعراب مستثنی – جلسه ۳۵

اعراب مستثنی با توجه به نوع جمله ی استثنا متفاوت می باشد. مثلا در استنثنا تام متصل موجب٬ مستثنی منصوب خواهد بود و…

حتما بخوانید: فیلم آموزشی بدایه النحو

اعراب مستثنی به «الّا» به سه قسم است:

الف) نصب. که در سه موضع می باشد:

  1. استثناء تام متصل موجب. مانند: «فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِیلًا – بقره ۲۴۹»
  2. استثناء تام منقطع. مانند: «فَسَجَدَ الْمَلَائِکَهُ کُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ – إِلَّا إِبْلِیسَ أَبَى أَنْ یَکُونَ مَعَ السَّاجِدِینَ -الحجر ۳۰ و ۳۱»
  3. استثناء متصل و منقطع زمانی که مستثنی بر مستثنی منه مقدم می شود.

نکته : در عامل نصب اعراب مستثنی به «الّا» اختلاف وجود دارد. مثلاٌ سیویه و مبرد و ابن مالک و این هشام می گویند٬ «الّا» عامل نصب است. سیرافی و فارسی عامل در مستثنی منه نصب دهنده می باشد که بواسطه ی «الّا» این عامل عمل می کند. نظر ابن خروف نیز مانند سیرافی و فارسی است اما می گوید:‌ بدون واسطه ی «الّا». زجاج نیز عامل را فعل محذوف «اُستثنی» می داند.

حتما بخوانید: لیست جزوات نمودار هدایه

ب) به حسب اعراب عامل قبل از «الّا» که به آن اعراب نیاز دارد.

  • این امر در استثناء مفرغ یافت می شود که بنا به انواع مستثنی٬ اعراب گوناگون می گیرد.مثلا گاهی مستثنی فاعل می باشد. مانند:‌ « وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّه – آل عمران ۷». و یا گاهی مبتدا و خبر می باشد. مانند: « وَأَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى – نجم ۳۹» و یا گاهی نائب از فاعل می باشد و یا گاهی مفعول به و یا مفعول فیه و یا مفعول مطلق و یا مفعول له و یا حال می باشد. مانند: «وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِینَ إِلَّا مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ – انعام ۴۸»

ج) هر دو حالت جایز می باشد یعنی اعراب مستثنی هم منصوب می باشد و هم بدل از مستثنی منه که البته در اینجا نصب رجحان دارد که این امر در استثناء تام متصل غیر موجب یافت می شود.

فیلم آموزشی اعراب مستثنی (جلسه ۳۵)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.