جواهر البلاغه – تمنی – قسمت ۱۶

تمنی به معنای طلب چیز محبوب که امید حصول آن نمی رود و مورد توقع و انتظار نمی باشد.

فیلم آموزشی تمنی

گذشت که انواع جمله ی انشائی طلبی شامل ۵ نوع می باشد:
  1. امر
  2. نهی
  3. استفهام
  4. تمنی
  5. ندا

در دروس گذشته به ۳ مقوله ی «امر و نهی و استفهام» پرداختیم و اکنون می خواهیم به بحث راجع به «تمنا» بپردازیم.

تعریف تمنی:

تمنا به معنای طلب امر محبوب که امید وصول آن نمی رود و مورد توقع و انتظار نیست. و غالبا در بعضی موارد انتظار آن محال است.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی «صرف ساده»

انواع تمنی:

  • بعضی اوقات امکان پذیر نیست. مانند : ألا لیت شباب یعود
  • در برخی از حالات امکان وجود دارد و رسیدن به آن طمعی نیست. مانند هنگامی که آرزو می کنیم که یک هواپیمای شخصی داشته باشیم. در این مثال امکان عقلی وجود دارد اما فعلا قابل دسترسی نیست. و در قرآن نیز داریم:فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِی زِینَتِهِ قَالَ الَّذِینَ یُرِیدُونَ الْحَیَاهَ الدُّنْیَا یَا لَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِیَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِیمٍ ﴿قصص – ۷۹﴾

نکته: اگر در پدید آمدن آن چیز محبوب٬ امیدی باشد به آن ترجّی می گویند.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی کتاب «بدایه النحو»

ادات تمنی

این ادات دو نوع می باشد:

  • اصلی٬ که «لیت» می باشد.
  • غیر اصلی٬ که نائب از تمنی می باشد و به واسطه ی اغراض بلاغی٬ معنای تمنّا می دهد. از جمله ی این ادات می توان به موارد زیر اشاره نمیود:
    • هل. مانند: فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَیَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ. (اعراف – ۵۳)
    • لو. مانند: فَلَوْ أَنَّ لَنَا کَرَّهً فَنَکُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ﴿شعراء – ۱۰۲﴾
    • لعل. مانند: لعلی إلی من قد هویت أطیر

ادات ترجی:

  1. عسی. مانند: فَعَسَى اللَّهُ أَنْ یَأْتِیَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَیُصْبِحُوا عَلَى مَا أَسَرُّوا فِی أَنْفُسِهِمْ نَادِمِینَ ﴿مائده – ۵۲﴾
  2. لعل. مانند: لَعَلَّ اللَّهَ یُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِکَ أَمْرًا.(طلاق – ۱)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.