سه شنبه , ۴ مهر ۱۳۹۶

آموزش مجازی دروس تخصصی حوزه در
«حوزه مجازی مهندس طلبه»

هم اکنون ثبت نام کنید

شیخ حر عاملی

شیخ حر عاملی

دیباچه ای بر حیات شیخ حر عاملی (ره)

محمد بن حسن بن علی بن محمد بن حسین معروف به شیخ حُرّ عاملی محدث و فقیه امامیه در قرن یازدهم هجری و مؤلف وسائل الشیعه. او عالمی اخباری و معتقد به صحت تمام احادیث کتب اربعه بود و برای اثبات این ادعا، در بخش پایانی کتاب وسائل الشیعه بیش از بیست دلیل ذکر کرده است. شیخ حر عاملی معقتد است که نمی‌توان به ظن عمل نمود چون امکان دست‌یابی به علم در مورد احکام شرعی وجود دارد. شیخ حر به صاحب وسائل نیز شهرت دارد.

حتما بخوانید: فخرالمحققین

تولد و نسب شیخ حر (ره)

شیخ حر در شب جمعه ۸ رجب سال ۱۰۳۳ هجری قمری در روستای مشغره در منطقه جبل عامل لبنان دیده به جهان گشود. نسب وی با ۳۶ واسطه به حر بن یزید ریاحی می‌رسد.

خاندان وی به «‌آل حر‌» شهرت داشتند.

 

خاندان آل حر

خاندان «‌آل حر‌»، به تصریح خود شیخ حر عاملی و دیگران، از اهل علم و معرفت و علاقه‌مند به خاندان پیامبر اکرم(ص) بوده و فقها و دانشمندان بزرگی را پرورش داده‌اند.

حسن بن علی پدر شیخ حر عاملی، شخصیتی فاضل، دانشمند، ادیب، فقیه و آگاه به فنون عربی و مورد مراجعه عموم مردم بود. مادرش نیز دختر علامه شیخ عبدالسلام و از بانوان بافضیلت و ادیب بود.

عمویش شیخ محمد بن علی بن محمد حر عاملی نویسنده کتاب الرحله، و دارای حواشی و تعلیقات و رساله‌ها و دیوان شعر بزرگی است.

پسر عمویش حسن بن محمد بن علی دانشمندی فاضل و ادیب بود. جدّش شیخ علی بن محمد حر عاملی، عالمی جلیل القدر و عابدی خوش اخلاق و اهل فضل و شعر و ادب بود. جد پدری او، شیخ محمد بن حسین حُر عاملی نیز اهل علم و دانش و افضل عصر خود در علوم شرعی بود همان‌گونه که فرزندش شیخ محمد بن محمد افضل عصر خود در علوم عقلی بود.

جد مادری شیخ حر، عبدالسلام بن شمس الدین محمد حر عاملی در احکام فقهی بسیار متبحر بود.

 

زندگی‌نامه مبارک حر عاملی (ره)

شیخ حر هنگامی که چهل ساله بود، در سال ۱۰۷۳هجری قمری  برای زیارت عتبات عالیات از جبل عامل به عراق رفت و از آن جا برای زیارت امام رضا(ع) عازم مشهد گشت. او چون مشهد را جای مناسبی برای زندگی یافت، در آنجا ماندگار شد.

در سال ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸هجری قمری دو بار به سفر حج‌ رفت. در سال ۱۰۸۸ هجری قمری در آخرین سفر حج شیخ حُر عاملی، تُرک‌های تحت امر حکومت عثمانی، عده‌ای ایرانی را به جرم اهانت به خانه خدا قتل عام کردند و بی‌احترامی به خانه خدا را بهانه‌ای برای قتل عام شیعیان اهل بیت قرار دادند. در این واقعه شیخ حُر توسط سید موسی بن سلیمان، یکی از اشراف مکه و از سادات حسنی نجات یافت و از طریق یمن به عراق رفت.

او در این مدت دو بار برای زیارت عتبات به عراق رفت. در یکی از این سفرها، به اصفهان نیز رفت و در آنجا با علمای بزرگ اصفهان مانند علامه مجلسی دیدار کرد. در این دیدار، وی به علامه مجلسی اجازه روایت داد و علامه نیز متقابلاً به شیخ حُر اجازهٔ روایت داد. در همین سفر، علماى اصفهان دیدارى نیز از دربار شاه سلیمان صفوى براى او ترتیب دادند. شاه سلیمان صفوی، منصب قاضی‌القضاتی و شیخ‌الاسلامی خراسان را بدو سپرد.

 

آنگاه که شیخ (ره) شفا گرفت

آن بزرگوار در کتاب « اثباه الهداه » یکی از خاطرات دوران کودکی خود را در ردیف معجزاتی آورده که به چشم خود دیده است . وی می نویسند :

در کودکی – حدود ده سالگی – به مرض بسیار سختی دچار شدم که بستگانم گرد من جمع شدند و در حال گریه زاری مهیای عزا شدند و یقین داشتند که من همان شب از دنیا خواهم رفت .

در همان حال بین خواب و بیداری ، پیامبر عزیز اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و امامان دوازدهگانه علیهم السلام را دیدم .

به آنها عرض سلام نمودم و با یک یک آنها مصافحه کردم ، بخصوص با امام جعفر صادق علیه السلام گفتگو نمودم که مضمون آن الان در خاطرم نیست ، جز اینکه می دانم در حق من دعا کردند .

چون به امام زمان علیه السلام سلام گردد و با ایشان مصافحه نمودم ، گریستم و عرض کردم : مولای من ؛ می ترسم در این مرض بمیرم در صورتی که هنوز بهره خویش را از علم و عمل نگرفته ام .

امام زمان علیه السلام فرمود : نترس که در این بیماری نمی میری بلکه خداوند تو را شفا می دهد و عمر درازی خواهی کرد .

سپس کاسه ای که در دست داشت به من داد . من نیز نوشیدم و در همان لحظه خوب شدم و بیماری ام به کلی برطرف شد و نشستم . بستگانم از این حال شگفت زده شدند و من هم تا چند روز قضیه را برای آنها نقل نکردم .

گر نقاب از چهره بر گیرد زمانی یار ما                         از لقای او شفا یابد دل بیمار مـــــــــا

می شود آرام قلب خسته از درد فراق                          افتد از بر عارض مهوار او دیدار مــا

ذکر او آرامش جان باولایش خوش دلیم                     مهر دلجویش دو عالم رونق بازار مــا

انتظار دیدنش چون شد عبادت زین سبب           روز و شب باشد بسویش دیده بیدار ما

 

اساتید شیخ حر عاملی (ره)

شیخ حر از همان ابتدا تحصیلات خویش را در منطقه جبل عامل آغاز کرد و سپس به جباع رفت و از علمای بسیاری در این راه بهره برد که عبارت‌اند از:

پدرش حسن بن علی (متوفای ۱۰۶۲ هجری).

عمویش شیخ محمد بن علی حُر (متوفای ۱۰۸۱ هجری).

جد مادری، شیخ عبد السلام بن محمد حُر.

دایی پدرش شیخ علی بن محمود عاملی.

شیخ زین الدین، صاحب معالم و فرزند شهید ثانی.

شیخ حسین ظهیری.

سید حسن حسینی عاملی.

شیخ عبد الله حرفوشی.

مولی محمد طاهر بن محمد حسین شیرازی نجفی قمی.

سید میرزا جزایری نجفی.

شیخ علی نوهٔ شهید ثانی.

آقا حسین خوانساری.

سید هاشم توبلی بحرانی.

مولی محمد کاشی.

 

گرایش به اخباریگری در شیخ حر عاملی (ره)

شیخ حر عاملی عالمی اخباری است که معتقد به صحت تمام احادیث کتب اربعه است و برای اثبات این ادعا، در بخش پایانی کتاب وسائل الشیعه بیش از بیست دلیل ذکر کرده است. وی هم‌چنین معقتد است که نمی‌توان به ظن عمل نمود چون امکان دست‌یابی به علم در مورد احکام شرعی وجود دارد.

حضور وی در درس علمای مشهور اخباری سبب شد که وی نیز تحت‌ تأثیر فضای غالب عصر صفویه قرار گرفته و مسلک اخباریگری را بپذیرد و از مروجان بزرگ و در عین حال معتدل و میانه‌روی آن شود. حر عاملی با پرهیز از هر‌گونه بحث و جدل بر ضد اصولیون و مجتهدان، به‌شدت از اخباریگری هواخواهی نموده و آن را تقویت می‌کرد. وی در شمار نخستین کسانی است که کوشید تفاوت‌های اخباریان و اجتهادیان را برشمرد و نشان دهد تفاوت این دو مکتب تنها در الفاظ نیست. وی بر همه ابزارهای عقلی استنباط احکام تاخت. یکی از مهم‌ترین کتبی که بیانگر اعتقاد و آرای شیخ حر است؛ کتاب «فوائد الطوسیه» نام دارد. شیخ در ابتدای کتاب، انگیزه خود از تالیف کتاب را زدودن ابهام از چهره برخی احادیث، رفع احادیث شبهه‌ناک و نیز برخی مغالطات وارده ذکر می‌نماید؛ وی در این کتاب در دفاع از مسلک اخباریگری تلاش می‌کند.

 

شاگردان جناب حر عاملی (ره)

شیخ حُر عاملی در مشهد مجلس درس پررونقی داشت و شاگردان بسیاری تربیت کرد؛ برخی از این شاگردان عبارت‌اند از:

شیخ مصطفی بن عبد الواحد بن سیار حوبز.

شیخ محمد رضا فرزند شیخ مصطفی.

شیخ حسن فرزند دیگر شیخ مصطفی.

سید محمد بن محمد باقر حسینی اعرجی مختاری نائینی.

سید محمد بن محمد بدیع رضوی مشهدی.

مولی محمدفاضل بن محمد مهدی مشهدی.

سید محمد بن علی بن محیی الدین موسوی عاملی.

مولی محمدصالح بن محمد باقر قزوینی مشهور به روغنی.

مولی محمدتقی بن عبد الوهاب استرآبادی مشهدی.

مولی محمدتقی دهخوارقانی قزوینی.

سید محمد بن احمد حسینی گیلانی.

 

اشعار شیخ حر عاملی (ره)

شیخ حُر عاملی از ذوق شعری بالایی نیز برخوردار بود. او اشعار فراوانی در مدح و ستایش اهل بیت سروده است و دیوانی دارد که شامل ۲۰۰۰۰ بیت شعر است.

از ویژگی‌های شعر او طولانی بودن آن است. او قصیده‌ای در مدح پیامبر(ص) و اهل بیت آن حضرت دارد که بیش از ۱۰۰ بیت است و قصیده‌ای دیگر شامل معجزات و فضایل پیامبر و اهل بیت آن حضرت است و شامل ۴۰۰ بیت می‌باشد.

او در شیوه‌های شعری نیز از مهارت خاصی برخوردار بوده است. مثلا ۲۹ قصیده در مدح اهل بیت دارد که مجموعه ابیات هر قصیده را با یکی از حروف الفبا قافیه داده است و در قصیده‌ای دیگر چهار طرف هر بیت را با یک کلمه آورده و در قصیده‌ای تمام ابیات را بدون الف آورده است.

از جمله اشعار اوست:

أنا حرٌ عبد لهم فإذا                  ما شرفونی بالعتق عدت رقیقا

یعنی:گرچه نام من حُر است، یعنی آزاد، ولی من عبد و بنده اهل بیتم و اگر آنان مرا شرافتمند سازند و آزادم کنند باز هم به بندگی آنان باز خواهم گشت.

و در جای دیگر می‌سراید:

لئن طاب لی ذکر الحبائب إننی               أری مدح أهل البیت أحلی و أطیبا

یعنی: «‌اگر یاد دوستان لذت بخش است برای من مدح اهل بیت شیرین‏‌تر و لذت‏بخش‏‌تر است.‌»

آثار ماندگار شیخ حر(ره)

  1. جواهر السنیّه:

در نخستین گام و در اولین تجربه نگارشی به جمع‌آوری احادیث قدسی که همان کلام خداوند متعال است، می‌پردازد و چند سالی را در تدوین این احادیث به صورت کتابی مستقل می‌کوشد.

او در تنظیم این اثر گرانبها نخست به قول پروردگار پیرامون انبیاء ـ از حضرت آدم علیه السلام تا خاتم مرسلین صلی الله علیه و آله ـ و سپس احادیث مربوط به ائمه اطهار رو می‌کند و در خاتمه کتاب را با احادیث اخلاقی به پایان می‌رساند. شیخ حر عاملی در قسمتی از مقدمه آن می‌نویسد: «…البته این ها در میان علما، به احادیث قدسی معروف هستند هر چند من پیش تر ندیده بودم که آن ها را در یک کتاب جمع و نشر کرده باشند. از همین رو علاقه‌مند شدم به این که نخستین کسی باشم که آن ها را در یک کتاب جمع کرده است…»

  1. صحیفه ثانیه:

شیخ حُرّ عاملی در مقدمه این کتاب می‌نویسد: «صحیفه سجادیه کامل که قمستی از دعاهای امام زین العابدین علیه السلام را دربردارد به مهمات دین و دنیا مربوط است. من به خاطر علاقه‌ای که برای جمع و ترکیب این دعاهای پراکنده و متفرق داشتم در صحیفه دوم سایر دعاهای آن حضرت را که علمای بزرگوار نقل کرده‌اند، گرد آوردم. پس بر شما باد که این صحیفه شریف را با اولی همراه داشته، آن ها را تلاوت کنی.»

«محدث جزایری در اول شرح ملحقات صحیفه می‌نویسد باید جمع احادیث قدسی را (برادر قرآن) و صحیفه ثانیه را (خواهر قرآن) نام نهاد.»

شیخ حُرّ دفتر نگارش خود را با «کلام خدا» و دعای «امام سجاد علیه السلام» آغاز کرد و از آن پس ده‌ها کتاب ارزشمند را به جامعه شیعی تحویل داد که حتی معرفی اختصاری هر یک در این مقال نمی‌گنجد. نکته‌ای که در بیشتر آثار شیخ حُرّ دیده می‌شود تقسیم بندی فصل ها و بخش های آن هاست که به عدد معصومین یا ائمه اطهار به دوازده یا چهارده قسمت فصل بندی و تقسیم نموده است. این امر نشان از عشق و علاقه او حتی به عددی است که یادآور وجود آن بزرگواران است.

  1. الایقاظ من الهجعه برهان علی الرجعه:

شیخ آقا بزرگ درباره این کتاب می‌نویسد: شیخ در امل الآمل می‌گوید: «این کتاب حاوی بیش از ششصد حدیث و شصت و چهار آیه و ادله بسیاری از قدما و متأخرین و جواب شبهات در این موضوع است.»

  1. خلق الکافر:

شیخ آقا بزرگ تهرانی می‌نویسد: «…(مؤلف در این کتاب) آن چه در زمینه خلقت کافر به ذهنش رسیده است به رشته تحریر درآورده است… در آن به ذکر احادیثی پرداخته است که نهی از بحث در قضا و قدر و امر به تکلم در مسأله بداء شده است.»

  1. الفوائد الطوسیه:

شیخ حر در مقدمه این کتاب می‌نویسد: «این کتاب پاسخ برخی از احادیث مشکل و دُرّهای تحقیق بعضی از مسائل پیچیده‌ای است که اهل علم و کمال در زمان اقامتم در طوس سؤال نموده‌اند…».

  1. بدایه الهدایه:

شیخ حُرّ عاملی پیرامون انگیزه نگارش این کتاب می‌نویسد: «گروهی از برادران مؤمن که خواهان حق و حقیقت بودند از من درخواست کردند تا در حد توان احادیث مربوط به واجبات و محرمات را جمع‌آوری نمایم و در مواردی جزئی مستحبات و مکروهات و مباحات برگرفته از روایات ائمه اطهار در این زمینه به طور خلاصه آورده شود و…».

  1. امل الآمل:

شیخ در جلد دوم این کتاب انگیزه نگارش این اثر را رؤیایی ذکر می‌کند که در سال ورود به مشهد دیده است. او به دلیل مشاغل بسیار ۲۳ سال بعد، آن را به رشته تحریر در می‌آورد.

 

در این باره نوشته‌اند: شروع تألیف این کتاب سال ۱۰۹۶ ه‍جری قمری و پایانش اول جمادی الثانی ۱۰۹۷ بوده است. شرح حال علمای جبل عامل که شیخ در این کتاب نگاشته ۲۰۹ نفر و از علمای غیر جبل عامل ۱۱۱۰ نفر است».

  1. اثبات الهداه:

این کتاب در اثبات نبوت و امامت و بیان معجزات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار، از آثار شیرین و خواندنی است که در ۷ جلد به چاپ رسیده و برخی از جلدها به همت حجه الاسلام نصرالهی و برخی دیگر به قلم فقیه فرزانه حضرت آیت الله جنتی ترجمه شده است.

شیخ در مقدمه کتاب می‌نویسد: «من به کتابی که در این باب کافی باشد و آن چه را عقلا به گرد آوردنش علاقه‌مندند… دست نیافتم بلکه دیدم این مطالب در وادی پراکندگی پنهان مانده و کسی که بخواهد بر آن ها مطلع شود محتاج به صرف وقت زیادی است».

  1. هدایه الاُمّه:

شیخ حر در مقدمه این کتاب می‌نویسد: «…این کتابی است حاوی احکامی که برای هر فرد ضرورت دارد… این کتاب را به خاطر پاسخگویی و درخواست گروهی از برادران دینی به رشته تحریر درآورده‌ام…».

دیگر کتاب های شیخ حر عاملی عبارتند از:

تعلیقه‌ای بر کتاب مزار تألیف علامه نسب شناس مرحوم سید شرف الدین علی حسینی مرعشی حائری.

کتاب الفصول المهمه فی اصول الائمه. دربردارنده قواعد کلی که از ائمه اطهار علیهم السلام درباره اصول دین و فروع دین و طب و اصول فقه و غیره وارد شده و بیش از هزار باب است و به چاپ رسیده است.

کتابی در رد صوفیه، یک هزار حدیث موجود در آن به طور عام یا خاص در رد صوفیه است.

کتاب اجازات: در بردارنده انبوه اجازه‌های پیشینیان است.

کتاب کشف التعمیه فی حکم التسمیه: پیرامون نامیدن حضرت امام مهدی علیه السلام به نام اصلی اوست که همنام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است.

کتابی در اثبات این که نماز جمعه واجب عینی است (در رد نظر علامه محمد ابراهیم نیشابوری).

کتاب نزهه الاسماع فی الاجماع: اقسام و احکام اجماع در آن بیان شده است.

کتابی در اثبات متواتر بودن قرآن.

کتابی در رجال.

کتابی در احوال اصحاب شایسته و ستایش شده پیامبر و ائمه علیهم السلام.

کتابی درباره منزه بودن امامان معصوم از فراموشی و سهو.

کتابی در رد نظرات اهل سنت.

وصیت به پسرش علامه شیخ محمدرضا (به شیوه کشف المحجه علامه سید بن طاووس).

کتابی پیرامون زیارتگاه ها و زیاتنامه‌ها.

کتابی در اخلاق: کتاب طهاره الاعراق ابن مسکویه را شرح داده و روایاتی که از ائمه اطهار وارد شده بر آن افزوده است.

کتاب در ابطال مسأله عمومیت داشتن «حدیث منزلت».

دیوان امام زین العابدین علیه السلام که اشعار امام را گردآوری و به ترتیب حروف تنظیم کرده است (در بمبئی چاپ شده است).

حاشیه بر کتاب کافی مرحوم کلینی.

حاشیه برکتاب «من لایحضره الفقیه» مرحوم شیخ صدوق.

حاشیه بر کتاب تهذیب شیخ طوسی.

حاشیه بر استبصار شیخ طوسی.

رساله‌ای در مناظره خود با بعضی از علمای اهل سنت در سفر حج.

  1. وسائل الشیعه:

اما کتابی که شیخ حُرّ را با آن و آن را با شیخ حُرّ می‌شناسیم کتاب گران سنگ «وسائل الشیعه» است. این اثر یکی از کتاب های مرجع در زمینه احادیث اهل بیت است که از اعتبار و اعتماد خاصی در میان کتاب های حدیثی برخوردار است.

در این کتاب، نویسنده روش خاص خود را بکار برده و احادیث فقهی که فقها در استنباط احکام شرعی بدان نیازمندند و بر آن ها تکیه می‌زنند جمع‌آوری کرده است و شمار آنان به بیست هزار حدیث می‌رسد که شیخ حر از مصادر و کتب معتبر شیعه چون اصول کافی، من لایحضره الفقیه، استبصار، تهذیب و کتب دیگر که شمار آن ها به هفتاد منبع و مأخذ می‌رسد جمع‌آورده است. شیخ حُرّ کتاب را با احادیثی در مقدمه عبادات افتتاح کرده و سپس بر طبق کتب فقهی آن را از بحث طهارت تا مبحث بیان دیه‌ها تقسیم بندی نموده است.

شیخ حُرّ دو سوم این کار بزرگ را در زادگاهش «مشغر» به رشته تحریر درآورد و در سال ۱۰۸۸هجری قمری در مشهد مقدس آن را به اتمام رساند. این سال برای شیخ سال پرکار و پربرکتی محسوب می‌شد. چرا که در این سال «فهرست وسائل الشیعه» را نیز تدوین نمود.

این موضوع که شیخ سه بار این کتاب را از نظر گذرانده و به نگارش درآورده است از نکته‌هایی است که سزاوار است هر محقق و نویسنده آن را فراروی خویش قرار دهد. در بیان جایگاه این کتاب همین بس که از روزی که این سرچشمه به نگارش درآمده منبع و مأخذ تمام مجتهدان و کتاب مرجع عالمانی است که آخرین مرحله رسیدن به قله اجتهاد را طی می‌کنند.

بر این کتاب از سوی بزرگان تعلیقه های بسیاری نگاشته شده که شاید شیخ حُرّ خود نخستین کسی است که برای ابهام زدایی پیرامون برخی از مطالب آن پیشقدم شده است و «تحریر وسائل الشیعه و تحجر مسائل الشریعه» نامی است که شیخ حُرّ عاملی بر شرح وسائل الشیعه نهاده است.

 

روشهای علمی و تحقیقی شیخ حر عاملی (ره)

“شیخ حر عاملی” در تدوین کتابهای روائی و حدیث از روشهای برجسته و علمی خاصی استفاده می‌کرد که اشاره اجمالی به آنها ضروری می‌نماید:

  1. دسته‌بندی و تبویب احادیث همراه با تدوین آن در موضوعات مختلف؛ فقه – اصول فقه – عقاید قرآن – رجال – اخلاق – طب.
  2. استفاده از نسخه‌های متعدد و عبارات متفاوت احادیث؛ “شیخ” برای این کار به منابع فراوان در هر باب، رجوع می‌کرد.
  3. جمع‌آوری احادیثی که در وادی پراکندگی پنهان مانده است و اگر کسی بخواهد بر آنها مطلع شود محتاج به صرف وقت زیادی است، به عنوان نمونه “شیخ” کتاب «اثبات الهداه» را در اثبات نبوت و امامت و بیان معجزات رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام به نگارش درآورد.
  4. جمع‌آوری احادیثی که از قول خداوند متعال می‌‌باشد را به صورت کتابی مستقل درآورد و نام آن را «جواهر السنیه» می‌گذارد.”شیخ” در قسمتی از مقدمه آن می‌نویسد: «البته اینها در میان علماء به احادیث قدسی معروف هستند، هر چند من پیشتر ندیده بودم که آنها را در یک کتاب جمع و نشر کرده باشند از همین رو علاقه‌مند شدم به این که نخستین کسی باشم که آنها را در یک کتاب جمع کرده است».
  1. تحقیق پیرامون احادیث مشکل و پیچیده و آسان کردن فهم آنها.
  2. اثبات موضوعات مختلف دینی و بررسی و نقد شبهات آنان با استفاده از احادیث در کتابهائی چون؛ «الاثنی عشریه فی الرد علی الصوفیه» – «کشف التعمیه فی حکم التسمیه» – کتابی در رد نظرات اهل سنت – کتابی در اثبات متواتر بودن قرآن و…

اما خود “شیخ” به بررسی مشکلات جوامع حدیثی شیعه می‌پردازد که در مقدمه «وسائل الشیعه» به آن اشاره کرده و می‌گوید: «کسی که کتب حدیثی را مطالعه کند، درمی‌یابد که احادیث نقل شده در آن جوامع حدیثی، چنین اشکالاتی دارد؛ طولانی بودن کتاب‌ها – تشتت اخبار و روایات – صعوبت تحصیل – اختلاف در روایات – زیادی در تکرار حدیث – کم بودن احادیث در باب مسائل شرعیه و…».

 

شخصیت علمی و سخنان علما در مورد حر عاملی (ره)

شیخ حر عاملی از برجسته‌ترین علمای شیعه در قرن یازدهم هجری به شمار می‌آید. او یکی از چهره‌های بزرگی است که مذهب شیعه را با روایات اهل بیت(ع) بیش از پیش غنی ساخت و دارای تألیفاتی ارزنده و شخصیتی مورد احترام نزد علمای شیعه است.

سید علی خان مدنی درباره وی می‌گوید:

شیخ محمد بن حسن بن علی بن محمد حر شامی عاملی، شخصیتی برجسته و دارای مقام و منزلتی علمی است که سخن، در معرفی آن ناتوان است. فوائد ارزشمند نوشته هایش تمام جهان را فراگرفته و همچون ابر بارانی تمام سرزمین‌ها را از قطرات حیات بخش بارانش سیراب ساخته است. تألیفات او بر پیشانی روزگار همچون مروارید می‌درخشد و کلماتش در میان سطرها همچون گوهرهایی گران بها و کنار هم چیده شده است.

محمد بن علی اردبیلی با عبارات عظیم و والایی، شیخ حر را این گونه می‌ستاید که فضائل و مناقبش قابل شمارش نیست.

محدث قمی درباره او می‌نویسد:

محمد بن حسن بن علی مشغری، شیخ محدثان و با فضیلت‌ترین متبحران عالم، فقیه هوشیار، محدث پارسا، ثقهٔ جلیل القدر و سرچشمهٔ بزرگواری‌ها و فضیلت‌ها و دارای تألیفات سودمندی است.

علامه امینی در الغدیر درباره وی می‌گوید:

او مرواریدی بر تاج زمان و نقطه‌ای درخشان بر پیشانی فضیلت است. هرگاه در پی شناخت ایشان برآیی ایشان را آگاه به هر فنی خواهی یافت. جملات مدح و ستایش در معرفی او ناتوان‌اند. گویا او تندیس علم و دانش و ادب و تجسم فضل و کمال است. از آثار او نگارش احادیث ائمه اهل بیت علیهم السّلام در اثبات امامت و نشر فضایل و جمع آوری احکام و حکمت‌ها و مدح و ستایش آنان است و تألیفات ارزشمندش یاد او را جاودان ساخته است.

حتما بخوانید: فاضل مقداد

رحلت شیخ حر عاملی (ره)

شیخ حُرّ عاملی این فرزانه روزگار سرانجام در بیست و یکم ماه رمضان ۱۱۰۴ در هفتاد و یک سالگی چشم از جهان فروبست و در زیر گنبد حضرت (رضا)، کنار منبر، برادرش شیخ احمد صاحب الدرالمسلوک با هزاران نفر دیگر بر جسم مطهرش نماز گذارد و جسم مطهرش در ایوانِ حجره‌ای از حجره‌های صحن شریف امام رضا علیه السلام جنب مدرسه‌ میرزا جعفر به خاک سپرده شد.

و مرقدش در کنار حرم رضای آل محمد واسطه بین مردم و پیشوای هشتم شیعیان گشت. سلام بر او روزی که در «مشغر» معبر نور، چشم به جهان گشود. و روزی که در «مشهد» قبله نور، چشم از جهان فروبست.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *