شنبه , ۴ آذر ۱۳۹۶

آموزش مجازی دروس تخصصی حوزه در
«حوزه مجازی مهندس طلبه»

هم اکنون ثبت نام کنید

کتاب صحیح بخاری

صحیح بخاری 2نام کامل این کتاب، «الجامع المسند الصحیح المختصر من امور رسول الله (ص) و سننه و ایامه» و معتبرترین‏ کتاب حدیث در نزد اهل تسنن پس از قرآن کریم است که توسط محمد بن اسماعیل بخاری طی ۱۶ سال و از میان ۶۰۰۰۰۰ حدیث ضبط و ثبت گشته است.کتاب صحیح بخاری موضوعات عقیدتی و فقهی را دربردارد.

صحیح بخاری در ۹۷ کتاب و ۳۴۵۰ باب تدوین شده است. تعداد احادیث صحیح بخاری در روایات مختلف، متفاوت است.

تعداد احادیث آن با احتساب احادیث تکراری به گفتهٔ ابن صلاح ۷۲۷۵ حدیث و با حذف موارد تکرای به گفتهٔ او و نَوَوی حدود ۴۰۰۰ حدیث، اما به عقیدهٔ ابن حَجَر ۲۷۶۱ حدیث است.

گویند بخاری چون کتابِ خود را به پایان رساند، آن را به بزرگان و ائمهٔ حدیث اهل سنت، مانند احمد بن حنبل، علی بن مَدینی و یحیی بن معین، عرضه داشت و آنها به صحّت و درستی آن، جز ۴ حدیث، گواهی دادند.

اهل سنت در این امر اتّفاق‌نظر دارند که صحیح‌ترین کتاب پس از قرآن، صحیح بخاری و پس از آن صحیح مسلم است.

«این مطلب را از دست ندهید: کتب اربعه شیعه »

شرح‌ها و تعلیق‌ها بر صحیح بخاری

بیش از ۱۰۰ شرح و تعلیقه بر صحیح بخاری نگاشته شده است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

فتح الباری فی شرح صحیح البخاری تألیف ابن حجر عسقلانی.

تغلیق التعلیق علی صحیح بخاری، نوشته ابن حجر عسقلانی.

عمده القاری فی شرح صحیح البخاری نوشته عینی حنفی.

الکواکب الدراری فی شرح صحیح البخاری تألیف یکی از علمای اهل سنّت ملقب به کرمانی است.

ارشاد الساری إلی صحیح البخاری تألیف شهاب الدین قسطلانی

 

ادله عدم اعتماد شیعه بر صحیح بخاری

در نظرگاه شیعه، دلایلی وجود دارد که از میزان اعتبار و اعتمادپذیری این منبع کاسته است؛ از جمله:

  • بخاری با حضرت امام هادی و امام عسکری علیهما السلام معاصر بوده است. امّا در کتاب وی حتی یک حدیث از این دو امام و ائمه پیشین علیهم السلام نقل نشده است. تعصب بخاری در حدی بوده که وی حتی از فرزندان و اصحاب امامان اهل بیت نیز حدیثی نقل نمی‏کند، در حالی که علما و محدثین بزرگی در میان آن‏ها بوده است. اما وی از خوارج روایات فراوانی با علم به دشمنی آنان با اهل بیت علیهم السلام نقل می‌کند.
  • تحریف و تصرف در احادیث در کتاب بخاری فراوان است. روایتی در صحیح مسلم نقل شده است که همان روایت در کتاب بخاری با همان سند به چند روایت تبدیل و به صورت‏‌های مختلف نقل شده است.
  • تقطیع احادیث‏ به این معنا که با تکه تکه کردن روایات و نقل بخشی از آنها، به معنای روایت آسیب رسیده است.
  • نقل به معنا کردن احادیث‏ به این معنا که به جای نقل عبارت اصلی روایت، معنای آن(در نظر نقل کننده)روایت شده است.
  • چنان که محمد بن یحیی، معروف به ذهلی از بزرگان دانش حدیث و حافظ نامداراهل سنت و استاد بخاری، مسلم، ترمذی، ابوداوود، ابن ماجه، نسائی و دیگران بخاری را منزوی کرده و مردم را بر او شورانیده و از گفت وگو و همنشینی بابخاری، برحذر داشته اند و نیز گروه ی بسیاری، از نظر «دانش حدیث » و «درایه »به بخاری و کتاب صحیح او، انتقاد کرده اند.
  • وجود احادیث ضعیف و مجعول در صحیح بخاری، از جمله انتقادهایی است که بر این کتاب شده است. در صحیح بخاری ج ۴ (کتاب بدء الخلق، باب «واتخذ ابراهیم خلیلا») آمده است:«حضرت ابراهیم به خاطر آن که سه بار دروغ گفت، از مقام شفاعت محروم گردید»!همچنین در باب وفات موسی آمده است: «یک چشم حضرت عزرائیل بر اثر ضربت حضرت موسی به صورت او، کور گشت ». نیز در جلد اول، کتاب الصلاه، حدیث ساختگی ای مربوطبه اشتباه رسول خدا در نماز را ذکر می کند.در صحیح بخاری، ذکری از فضایل اهل بیت، به ویژه امیرالمؤمنین (علیه السلام ) دیده نشده است اما از معاویه، در بسیاری از موارد تمجید شده است و در جلد پنجم آن،بخشی به نام «باب ذکر معاویه » آورده و در پرتو تمجید او و ذکر مطالبی ساختگی، از معاویه، چهره ای ستودنی نشان داده است. ذهبی در میزان الاعتدال، ازامام جعفر صادق(علیه السلام ) ستایش کرده و یادآور می شود که بخاری از آن حضرت روایتی نیاورده است. بخاری، از ابوهریره، ابوموسی اشعری، عمران بن حطان خارجی مذهب و کسی که برای عبدالرحمان بن ملجم مرادی قاتل امام علی (علیه السلام ) شعرسروده و او را ستایش کرده، روایت نقل کرده است.

    حاکم بن ربیع نیشابوری از دانشمندان به نام اهل سنت می گوید: «بخاری درصحیح خود از بیش از یک صد تن از افراد مجهول و بیش از ۱۱۰۰ تن از خوارج روایت آورده است ». و نیز آورده اند که قاضی بخارا از او پرسید: چرا در کتاب خوداز خوارج روایت کرده ای؟ گفت: برای این که مردمی موثق اند و دروغ نمی گویند. دراین هنگام قاضی وقت، او را زندانی کرد. از دیگر موارد اشکال بر صحیح بخاری، نقل به معنای روایات و تقطیع برخی از احادیث مطابق رای خود ، تصرف و حذف برخی از واژه ها و جمله های احادیث، عدم ذکر احادیث معروف و معتبر و صحیح.

    مانند حدیث «انا مدینه العلم و علی بابها»، حدیث مربوط به آیه ی تطهیر، حدیث غدیر خم، حدیث طائر، حدیث برائت، حدیث سد ابواب و… است.

    حاکم نیشابوری در کتاب پر ارج خود المستدرک علی الصحیحین خاطر نشان می کند که این احادیث، طبق معیار گزینش مورد نظر بخاری و مسلم، باید در کتاب شان ذکرمی شد، ولی متاسفانه آن ها را نادیده انگاشته اند.

    برخی به حاکم نیشابوری، انتقاد کرده اند که ممکن است احادیث فوق در شماراحادیث صحیح نبوده اند. ذهبی (مورخ و حدیث شناس بزرگ اهل سنت) به دفاع از حاکم برخاسته، می گوید: احادیث فوق از احادیث اصح اند. علاوه براین، پیش از حاکم،افرادی چون ترمذی در مناقب (ج ۵، ص ۳۰۰)، نسائی در خصائص (ص ۱۰، حدیث ۱۰)«طیر مشوی » را نقل کرده اند و نیز احمد حنبل حدیث «من کنت مولاه » را به عنوان حدیث صحیح نقل کرده است.

    محقق نامدار شیخ الشریعه اصفهانی در اثر پر ارج خود، قاعده ی لاضرر می گوید:

    از کسانی که به طرز مبالغه آمیزی از بخاری ستایش می کنند و حتی براین باورند که صحیح بخاری، بعد از قرآن، معتبرترین کتاب است، تعجب می کنم. آنان استشهادمی کنند «که او، فقط از راویان عادل، حدیث نقل کرده است.»، در حالی که در این کتاب، از سمره بن جندب، عمران بن حطان (ستایش گر ابن ملجم)، مروان بن حکم، حریزبن عثمان و نظایر آنان که در فسق و فجور مشهورند، حدیث نقل کرده است.

  • عدم صحت نسبت کلّ کتاب به مؤلف آن.

 

معرفی شخصیت امام بخاری

مولف صحیح بخاری( ابوعبدالله، محمدبن اسماعیل بن ابراهیم بن مغیره بن احنف جعفی بخاری)، مشهور به «بخاری » و «امام بخاری »، در سال ۱۹۴ هجری قمری در بخارا به دنیا آمد و در سال ۲۵۶ هجری قمری در روستای «خرتنگ » ازتوابع سمرقند درگذشت. بخاری، از دانشمندان و محدثان ایرانی اهل سنت است.

بخاری، در کودکی، پدر خود را از دست داد. او از همان کودکی به فراگیری دانش حدیث و از بر کردن آن پرداخت و برای اخذ حدیث و دیدار روات و حفاظ، به خراسان،عراق، مصر، حجاز، سوریه سفر کرد. این سفر شانزده تا هفده سال طول کشید. بخاری،به عنوان پیشوای محدثان اهل سنت و آشنا به تاریخ رجال، مذاهب، سیاست و یکی ازحافظان نامدار به شمار می آید. گروه بسیاری از بخاری، روایت کرده اند که معروف ترین آن ها عبارت اند از:

ترمذی.

مسلم.

نسائی.

ابراهیم بن اسحاق حری.

محمد بن احمد دولابی.

منصور بن محمد بزودی.

 

تالیفات و آثار قلمی بخاری

تالیفات بخاری به صورت خلاصه عبارتند از:صحیح بخاری کتاب

  1. الجامع الصحیح.
  2. التواریخ الثلاثه: الکبیر و الاوسط و الاصغر.
  3. کتاب الکنی.
  4.  کتاب الوحدان.
  5. الادب المفرد فی الحدیث .
  6. کتاب الضعفاء.
  7. ثلاثیات البخاری.
  8. کتاب خلق افعال العباد.
  9. کتاب السنن فی الفقه.
  10. کتاب القراءه خلف الامام.

کتاب صحیح او، نخستین دائره المعارف و منبع مهم و موثق اهل سنت به شمار آمده و همراه با صحیح مسلم به «صحیحین » معروف گشته است.

 

 

نظر صاحب نظران در باره ی بخاری

۱ -ابی اسحاق السرماری ذهبی می نویسد: روزی، بخاری، به دیدار سرماری شتافت وساعاتی را در کنارش سپری کرد. پس از رفتن بخاری، سرماری گفت:

« من اراد ان ینظر الی فقیه بحقه و صدقه، فلینظر الی محمدبن اسماعیل(البخاری)

کسی که می خواهد به فقیهی راستین بنگرد، به محمدبن اسماعیل (بخاری ) نگاه کند.

 

۲ -ابوجعفر (یکی از دانشمندان اهل سنت) ابوجعفر می گوید:

از یحیی بن جعفر شنیدم که می فرمود:

لو قدرت ان ازید فی عمر محمد بن اسماعیل من عمری، لفعلت; فان موتی یکون موت رجل واحد، و موته ذهاب العلم.

اگر می توانستم از عمر خود بکاهم، و برمحمدبن اسماعیل بیفزایم این کار را می کردم; زیرا، مرگ من، مرگ یک فرد است، ولی مرگ محمدبن اسماعیل از دست رفتن دانش است.

 

۳ -محمد بن ابی حاتم الوراق محمد بن ابی حاتم وراق می گوید:

سمعته یقول: ما اغتبت احدا قط منذ علمت ان الغیبه تضر اهلها

از بخاری شنیدم که می گفت: از روزی که فهمیدم غیبت، برای غیبت کننده زیان دارد، هرگزغیبت کسی را نکردم.

 

۴ -المزی او، یکی از دانشمندان اهل سنت و مولف کتاب تهذیب الکمال است. وی، در باره بخاری می نویسد:

البخاری… امام هذا الشان و المقتدی به فیه و المعول علی کتابه بین اهل الاسلام.

بخاری، پیشوای حدیث شناسی و جلودار این میدان است. کتاب او، در میان مسلمانان، مورد اعتماد است.

«این مطلب را از دست ندهید: کتاب من لایحضره الفقیه »

مذهب بخاری

اهل سنت از برخی از دیدگاه های بخاری، بیزاری جسته و حتی در باب این که او پیرو کدام یک از مذاهب چهارگانه معروف اهل سنت است، به اختلاف، سخن به میان آورده اند. ابن سبکی یکی از فقهای بزرگ اهل سنت وی را، از پیروان امام شافعی دانسته است.

 

برخی از دیدگاه ها و فتاوی بخاری

اینک مروری داریم به برخی از فتاوی بخاری که در روزگار او، برخلاف فتاوی معروف فقهای مشهور اهل سنت به حساب آمده و باعث برانگیخته شدن جامعه برضداو شده بود:

  1. غسل جنابت، بعد از مباشرت، در صورت عدم انزال، واجب نیست.
  2. قرائت قرآن در حمام، اشکال ندارد.
  3. محل منی مرد با ازاله و پاک کردن، پاک می شود و شست و شو ضرورت ندارد.
  4. فرو افتادن چیز نجس در میان آب (قلیل یا کثیر) باعث نجس شدن آن نمی شود،مگر آن که رنگ آب تغییر کند.
  5. از استخوان حیوان مرده، می توان استفاده کرد، حتی می توان شانه ساخت و ازآن بهره مند شد.
  6. افتادن چیز نجس در روغن، از جمله موش مرده، باعث نجاست آن نمی شود، (اعم از این که جامد باشد یا مایع).
  7. اگر چیز نجس به روی نمازگزار بپاشند، نماز او باطل نمی گردد; گرچه همه ی اندام و لباس او آلوده شود.

و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ضمانت ۱۰۰ درصدی رضایت شما
شما از لحظه ثبت نام تا 30 روز فرصت دارید که در صورت عدم رضایت از کیفیت کلاس ها انصراف دهید و تمام هزینه پرداختی را دریافت نمایید.

دانلود جلسات صرف ۲
اگر نیاز به جلسات بیشتری از صرف 2 دارید، لطفا ایمیل خود را وارد نمایید تا هم اکنون برای شما ارسال گردد.
اگر این صفحه را ببندید دیگر امکان مشاهده فیلم های صرف 2 را نخواهید داشت