منطق ۲ – عرض لازم – جلسه ۱۶

عرض لازم و عرض مفارق دو عنوانی است که در این درس به آن پرداخته می شود.

فیلم آمورشی عرض لازم

منطقیون تقسیمات دیگری از عرضی را بر شمرده اند که گرچه کمکی به ارائه تعریف ما نمی کند اما دانستن آن خالی از لطف نیست.
طبق این تقسیم بندی دو نوع عرضی داریم:
  1. عرض لازم
  2. عرض مفارق
عرض لازم عرضی است که عقلا جدایی آن از موضوع خود محال است. مانند: زوج بودن برای ۴.
عرض مقارق عرضی است که عقلا انفکاکش از موضوع خود ممکن است. مانند: وضع هایی که از حالات انسان٬ مشتق می شود.
عرض لازم به دو قسم تقسیم می شود:
  • بیّن: که به دو صورت می باشد:
    • بین به معنای اخص: تصور لازم و ملزوم برای تصور رابطه آن ها کافی است. یعنی با تصور لازم به تصور ملزوم می رسیم. مثلا در رابطه ی بین آتش و گرما٬ با تصور آتش به رابطه ی گرم بودن آن می دهیم.
    • بین به معنای اعم: در این نوع لازم٬ همراه با تصور ملزوم و تصور نسبت میان آن دو٬ جزم به ملازمه ی را به دنبال دارد.
  • غیر بیّن: گاهی اوقات میان دو چیز ملازمه ای وجود دارد اما برای ما روشن و بیّن نمی باشد. و برای بیان ملازمه نیاز به اقامه ی برهان وجود دارد.

با توجه به مطالب بالا می توان گفت که:

  1. لازم بیّن دو شرط دارد: الف) حکم عقل به ملازمه آن. ب) انس به ملازمه.
  2. لازم غیر بیّن یک شرط دارد: حکم عقل به ملازمه ی آن.

عرض مفارق دارای ۳ نوع می باشد:

  1. دایم: عرض مفارقی که دایما درخارج همراه موضوع خود هست.
  2. سریع الزوال: عرضی که سریع از موضوع خود خارج می شود. مانند سرخی چهره شرمسار انسان.
  3. بطیء الزوال: عرضی که با کندی زایل می شود. مانند جهل.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.