پنج شنبه , ۸ تیر ۱۳۹۶

آموزش مجازی دروس تخصصی حوزه در
«حوزه مجازی مهندس طلبه»

هم اکنون ثبت نام کنید

معرفت نفس

معرفت نفس راهی بسوی خداشناسی

نشانه های خداوند در این جهان بسیار است و به عبارت دیگر ذره ذره این عالم نشانه ای از اوست . خاصیت این نشانه ها این است که ما را به شناخت خداوند رهنمون میسازنند. به تعداد ذرات عالم راه خداشناسی وجود دارد اما سریع ترین راه همانا معرفت نفس است .

یکی از بهترین نشانه های خداوند که سریع تر ما را به شناخت خداوند میرساند خود انسان است بله حقیقت انسان همان چیزی که عارفان از ان دم میزنند همان چیزی که اگر درست شناخته شود بلافاصله معرفت خداوند حاصل میشود . قران کریم در این باره میفرماید : سَنُریهِمْ‏ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فی‏ أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَق‏. به زودى نشانه‏هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى‏دهیم تا براى آنان آشکار گردد که او حق است‏.

حتما بخوانید: تلخیص منطق

اری با شناخت انسان که اعظم ایات خداوند است بدین نتیجه میرسیم که خداوند حق است و در روایت ازپیغمبر اکرم چنین امده که فرمود:  ‏من عَرَفَ‏ نَفْسَهُ‏ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏[۱]
یعنی هر کس خودش را شناخت خدایش را شناخته است و از این روایت و روایات مشابه نتیجه میگیریم که بهترین راه خداشناسی معرفت نفس است. و اگر کسی نتواند خود را بشناسد و از شناخت خود عاجز باشد قطعا نخواهد توانست خداوند را انطور که شایسته است بشناسد زیرا نفس انسان که نزدیکترین چیز به خود انسان است وانسان نسبت به ان علم حضوری و بی واسطه دارد ، حال اگر نتواند خود را بشناسد چگونه خواهد توانست دیگران را بشناسد ؟ چگونه خواهد توانست خداوند را بشناسد ؟

تو که از در علم خود زبون باشی                     عارف کردگار چون باشی؟

تاثیر شناخت  نفس در تهذیب اخلاق

اثار فراوانی در معرفت نفس وجود دارد از جمله اینکه وقتی انسان به خود شناسی میرسد و جایگاه حقیقی خود را در این عالم هستی پیدا میکند و وقتی فهمید عجب موجود شریفی نزد پروردگار خود است که شریف تر از او موجودی نزد خداوند نیست بدین ترتیب شوق به تحصیل کمالات اخلاقی و دفع رذائل نفسانی پیدا میکند و سعی میکند این شرافت و کرامت را به ارزانی نفروشد و باز سعی میکند تا میتواند به ارزش این گوهر گرانبهای خود بیافزاید .

توهم شناخت

گاهی انسان ادعا میکند که خود را شناخته است و به معرفت نفس رسیده است و مراد از شناختن خود این است که علم به چشم و گوش و .. دیگر اعضای بدن خود دارد و علم دارد گرسنه است و تشنه است و باید به رفع گرسنگی و تشنگی خود اقدام کند . حال اینکه این شناختن شناخت حقیقی نیست و مراد از ایه وروایت که ذکر کردیم این نوع شناخت نیست چراکه اگر مراد از معرفت نفس این نوع شناخت می بود در این صورت سایر حیوانات و بهائم نیز چنین شناختی از خود دارند پس نباید در این شناخت، انسان برتر از سایر موجودات باشد در حالیکه قران کریم میفرماید : وَ فَضَّلْناهُمْ‏ عَلى‏ کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضیلا یعنی ما افرزندان ادم را بر سایر موجودات برتری دادیم .

بنابراین مراد روایت از شناخت این شناخت ظاهری نیست بلکه چیز دیگری است که چند سوال و تامل پیرامون ان میتواند به این شناخت حقیقی کمک بسزایی کند. از جمله این سوالها که انسان از خود بپرسد من کیستم ؟ از کجا امده ام ؟ امدنم بهر چه بود ؟ و اینکه انسان در کدام صفت با سایر حیوانات برابر و ودر کدام صفت بر حیوانات برتری دارد ؟ اینکه کدام صفت باعث سعادت و عاقبت بخیری انسان میشود و کدام صفت یا صفا تباعث شقاوت و عاقبت بشری میشود ؟

حتما بخوانید: کیفیت مسلمان شدن ابوذر

ترکیب انسان از جسم ونفس

یکی دیگر از مقدمات خودشناسی این است که انسان بداند از دو چیز افریده شده است یکی تن که همین بدن ظاهری شامل چشم وگوش ..میشود و با چشم ظاهری قابل رویت است زیرا دارای ماده است و با حواس مادی درک میشود و یکی نفس است که دل و روح و جان و عقل نیز بدان گفته میشود و با چشم ظاهری دیده نمیشود زیرا مادی نیست بلکه از جنس ملائکه الله است و خداوند با قدرت خودش توانسته این تن و نفس را که از دو جنس مختلف هستند بهم مرتبط بسازد و تا هنگام مرگ این دو باهم باشند وازهم جدانشوند و هنگام مرگ روح علاقه خود را از این بدن از دست میدهد و به جایگاه حقیقی و واقعی خود برگردانده میشود.

نکته مهمی که باید متذکر شویم اینکه هر گاه انسان مورد خطاب قرار میگیرد { ای انسان } یا در احادیث از عقل و روح ونفس یاد میشود مراد همین روح است و قوام انسانیت به روح است که شناخت ان کار اسانی نیست چنانکه در زمان رسول اکرم ص مردم درباره روح سوال کردند و توضیح بیشتر خواستند ولی ایه نازل شد وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی وَ ما أُوتیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاَّ قَلیلاً / الإسراء : ۸۵

از تو درباره «روح» سؤال مى‏کنند، بگو: «روح از فرمان پروردگار من است؛ و جز اندکى از دانش، به شما داده نشده است!

لذا پیامبر اکرم بیش از این اجازه نداشت بیان کند .

و هرکس میخواهد بیشتر روح را بشناسد باید خود را کامل کند بطوریکه از تن و علائق نفسانی و شهوات حیوانی قطع علاقه کند و به حداقل و ضرورت اکتفا کند تا حالت تجرد برای او حاصل شود ، در این صورت است که میتواند بصورت فی الجمله معرفت نفس پیدا کند .

[۱] منسوب به جعفر بن محمد، امام ششم علیه السلام، مصباح الشریعه – بیروت، چاپ: اول، ۱۴۰۰ق.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تبریک!
شما میتوانید از شهریه «حوزه مجازی» به مبلغ 119 هزار تومان استفاده نمایید.
تا 24 ساعت آینده فرصت دارید با شماره زیر تماس گرفته و شرایط استفاده از این فرصت استثنائی بهره مند شوید. (همه روزه از ساعت 11 الی 19)
۰۹۱۰۸۲۱۸۰۲۳
ARE YOU READY? GET IT NOW!
Increase more than 500% of Email Subscribers!
Your Information will never be shared with any third party.