بدایه النحو – اصول در مبتدا و خبر – جلسه ۱۵

اصول در مبتدا شامل دو اصل می شود. اول آنکه مبتدا باید معرفه باشد و دومین اصل این است که باید بر خبر مقدم شود. اما استثنائاتی نیز وجود دارد که در این درس به آن پرداخته می شود.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی بدایه النحو

استثنائاتی اصول در مبتدا:

گاهی خبر بر مبتدا مقدم می شود که در ۴ مورد٬ به صورت وجوبی است و در ۱ مورد٬ به صورت جوازی این تقدم صورت می گیرد.

موارد تقدم وجوبی خبر بر مبتدا:

  1. اگر خبر «ظرف» باشد و مبتدا «نکره». مانند: (فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا- بقره ۹) و یا (وَ لَدَینا مزیدٌ- ق ۳۵)
  2. اگر خبر از الفاظ صدارت طلب باشد. مانند: (یَقُولُ الْإِنْسَانُ یَوْمَئِذٍ أَیْنَ الْمَفَرُّ- قیامه ۱۰)
  3. اگر خبر محصور در «الّا» یا «انّما» شده باشد. مانند: (مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ وَاللَّهُ یَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَکْتُمُونَ ـ مائده ۹۹) و (فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِینُ ـ تغابن ۱۲)
  4. زمانیکه در مبتدا ضمیری باشد که مرجع آن ضمیر به خبر بر می گردد. مانند: (أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَ – محمد ۲۴)

جزوه نموداری کتاب «الفوائد الصمدیه»

در این یک مورد هم جایز است که خبر بر مبتدا مقدم شود:
در هر جاییکه به نحوی معنایی اقامه شود و یا این تقدم یک فائده ی معنوی و یا لفظی داشته باشد. مانند آیه ی اول سوره ی تغابن «لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» که در این مورد «تأکید» افاده می شود.

سومین اصل از اصول در مبتدا و خبر٬ ذکر کردن مبتدا و خبر می باشد٬ که گاهی به صورت وجوباً و یا جوازاً حذف خواهد شد که در موارد زیر به آن اشاره خواهد شد:

موارد حذف وجوبی مبتدا :

  1. خبر مصدر نایب از فعلش باشد
  2. خبر قسم صریح باشد
  3. خبر صفتی باشد که از صفت بودن افتاده باشد

 

فیلم آموزشی اصول در مبتدا و خبر (جلسه ۱۵)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.