جواهر البلاغه – تمنی – قسمت ۱۶

تمنی به معنای طلب چیز محبوب که امید حصول آن نمی رود و مورد توقع و انتظار نمی باشد.

فیلم آموزشی تمنی

گذشت که انواع جمله ی انشائی طلبی شامل ۵ نوع می باشد:
  1. امر
  2. نهی
  3. استفهام
  4. تمنی
  5. ندا

در دروس گذشته به ۳ مقوله ی «امر و نهی و استفهام» پرداختیم و اکنون می خواهیم به بحث راجع به «تمنا» بپردازیم.

تعریف تمنی:

تمنا به معنای طلب امر محبوب که امید وصول آن نمی رود و مورد توقع و انتظار نیست. و غالبا در بعضی موارد انتظار آن محال است.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی «صرف ساده»

انواع تمنی:

  • بعضی اوقات امکان پذیر نیست. مانند : ألا لیت شباب یعود
  • در برخی از حالات امکان وجود دارد و رسیدن به آن طمعی نیست. مانند هنگامی که آرزو می کنیم که یک هواپیمای شخصی داشته باشیم. در این مثال امکان عقلی وجود دارد اما فعلا قابل دسترسی نیست. و در قرآن نیز داریم:فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِی زِینَتِهِ قَالَ الَّذِینَ یُرِیدُونَ الْحَیَاهَ الدُّنْیَا یَا لَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِیَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِیمٍ ﴿قصص – ۷۹﴾

نکته: اگر در پدید آمدن آن چیز محبوب٬ امیدی باشد به آن ترجّی می گویند.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی کتاب «بدایه النحو»

ادات تمنی

این ادات دو نوع می باشد:

  • اصلی٬ که «لیت» می باشد.
  • غیر اصلی٬ که نائب از تمنی می باشد و به واسطه ی اغراض بلاغی٬ معنای تمنّا می دهد. از جمله ی این ادات می توان به موارد زیر اشاره نمیود:
    • هل. مانند: فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَیَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ. (اعراف – ۵۳)
    • لو. مانند: فَلَوْ أَنَّ لَنَا کَرَّهً فَنَکُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ﴿شعراء – ۱۰۲﴾
    • لعل. مانند: لعلی إلی من قد هویت أطیر

ادات ترجی:

  1. عسی. مانند: فَعَسَى اللَّهُ أَنْ یَأْتِیَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَیُصْبِحُوا عَلَى مَا أَسَرُّوا فِی أَنْفُسِهِمْ نَادِمِینَ ﴿مائده – ۵۲﴾
  2. لعل. مانند: لَعَلَّ اللَّهَ یُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِکَ أَمْرًا.(طلاق – ۱)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.