منطق ۲ ـ متواطی – جلسه ۸

مفهوم کلی بر دو قسم است. مفهوم کلی متواطی و مفهوم کلی مشکک.

فیلم آموزشی کلی متواطی

ابتدا به تعریف هر کدام می پردازیم.
مفهوم کلی متواطی :
این نوع مفهوم عبارت است از مفهومی که انطباق آن بر مصادیق یکسان است. مانند مفهوم «مثلث» که بر تمام مصادیق خود به صورت یکسان صدق می کند و نمی توان گفت برخی از افراد آن مثلث ترند. در این صورت به لفظ٬ «لفظِ متواطی» می گوییم.
مفهوم کلی مشکک:
در این نوع مفهوم انطباق آن بر تمامی مصادیق یکسان نیست. مانند مفهوم «زیبا» که برای تمامی مصادیق خود یکسان نیست. و هنگامی که لفظ دال بر این مفهوم باشد٬ «لفظ مشکک» نام گذاری می شود.

دلالت لفظ بر مفهوم و مصداق:

از دروس قبل آموختیم که «دلالت» یکی از مهم ترین خاصیت لفظ می باشد. یک لفظ از مفهوم حکایت دارد و مفهوم نیز از مصداق. بنابراین هنگامی که سخن می گوییم ممکن است گاهی به مفهوم اشاره نماییم و گاهی به مصداق.

مانند هنگامی که می گوییم «انسان» گاهی مفهوم آن یعنی «حیوان ناطق» مد نظر است و گاهی مصداق آن یعنی (علی و محمدو …).

حمل شایع و حمل اوّلی:
حمل «شایع» هنگامی است که ما لفظ را با توجه به مصادیق آن در نظر می گیرم رخ می دهد. و حمل «اوّلی» زمانی است که مفهوم لفظ را بدون در نظر گرفتن مصادیق آن بکار می بریم.
برای مثال هنگامی که می گوییم: «فعل مبتدا واقع می شود» اگر به مفهوم آن نگاه شود (حمل اوّلی) جمله ای نادرست خواهد بود و اگر به مصداق آن توجه شود (حمل شایع) عبارت صحیح خواهد بود.
بنابراین وقوف کامل بر ملاحظه ی یک لفظ٬ سبب پیشگیری از خطاها شده و کلید حلّ بسیاری از جملات و عبارات به ظاهر نادرست می باشد.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.