بدایه النحو – مستثنی – جلسه ۳۴

هر چیزی که بعد از ادات استثنا واقع شود و حکم را از مابقی جمله جدا کند را «مستثنی» می گویند.و برای شناخت موارد منصوبش و تشخیص آن باید استثناء‌ و ادات و اقسام آن را بشناسیم.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی بدایه النحو

تعریف استثناء: خارج کردن حکمی که بعد از ادات استثناء (از جمله الّا) واقع شده است٬ از جمله ی قبل از ادات استثناء.

پس برای استثناء ۴ رکن وجود دارد:

  1. حکم: آن چیزی است که قبل از ادوات استثناء ثابت شده است. مانند:« فشربوا منهم الا قلیلا»
  2. ادات استثناء: اداتی که استثناء به وسیله ی آن ها صورت می گیرد.
  3. مستثنی
  4. مستثنی منه: اسمی که مستثنی از حکم آن خارج می شود.

انواع ادات استثناء:

  1. ادات حرفی: که شامل «الّا٬ حاشا٬ خلا٬ عدا٬ لمّا» می شود.
  2. ادات اسمی: که عبارت است از «غیر٬ سوی٬ بَیدَ»
  3. ادات فعلی: که افعال جامد هستند و تثنیه و جمع بسته نمی شوند. مانند: لیس٬ لا یکون٬ خلا٬ عدا٬ حاشا.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی کتاب نحو مقدماتی

اقسام استثناء:

استثناء از جهت یکی بودن «مستثنی» و «مستثنی منه» به دو دسته تقسیم می شود:

  1. استثناء متصل: دراین استثناء مستثنی و مستثنی منه هم جنس هستند. مانند: «قَالَ فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ-إِلَّا عِبَادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ – ص ۸۲ و ۸۳»
  2. استثناء منقطع: در این جا مستثنی و مستثنی منه هم جنس نمی باشند. مانند: «لا یَسْمَعُونَ فِیهَا لَغْوًا إِلَّا سَلَامًا – مریم ۶۲»

استثناء از لحاظ اینکه مستثنی منه در جمله آمده باشد یا نیامده باشد:

  • استثناء تام: که در آن مستثنی منه در جمله ذکر شده است.
  • استثناء مفرَّغ: که در آن مستثنی منه در جمله ذکر نشده است.

استثناء از لحاظ کیفیت جمله ی به دو قسم زیر تشکیل می شود:

  1. جمله ی موجبه:‌ جمله ای که مثبت است.
  2. جمله ی غیر موجب: جمله ی استثناء منفی می باشد.

فیلم آموزشی مستثنی (جلسه ۳۴)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.