بدایه النحو – افعال القلوب – جلسه ۱۸

به افعالی که بر سر جمله ی اسمیه وارد می شوند و پس از آکه فاعل گرفتند٬ مبتدا و خبر را بنابر مفعولیت “نصب” می دهند، افعال القلوب می گویند.

حتما بخوانید: فیلم آموزشی بدایه النحو

اقسام و معانی افعال القلوب :

  1. افعال وَجَدَ٬ ألفی٬ دریٰ٬ تَعَلَّم در معنای یقین بکار می روند.
  2. افعال جَعَلَ٬ حَجیٰ٬ زَعَمع٬ عدَّ٬ هَبْ در معنای گمان و ظن استفاده می شوند.
  3.  افعال عَلِمَ و رأی که هم در معنای یقین و هم در معنای گمان به کار می روند اما بیشتر در معنا یقین مورد استفاده قرار می گیرند.
  4. افعال ظَنَّ و حَسِبَ و خالَ که به معنی یقین و گمان است ولی بیشتر به معنای یقین کاربرد دارد. مانند: (إِنَّهُمْ أَلْفَوْا آبَاءَهُمْ ضَالِّینَ-صافات ۶۹) – (وَجَعَلُوا الْمَلَائِکَهَ الَّذِینَ هُمْ عِبَادُ الرَّحْمَنِ إِنَاثًا-زخرف ۱۹) -(فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْکُفَّارِ – ممتحنه ۱۰) – (وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ – ابراهیم ۴۲)

جزوه نموداری کتاب «الفوائد الصمدیه»

احکام افعال القلوب :

  • باطل شدن و لغو عمل این افعال هنگامی که بین دو مفعول واقع شوند ویا مؤخر از اندو بیاید جایز است چه به صورت لفظی و چه به صورت محلی.
  • تعلیق عمل این افعال هنگامیکه بعداز افعال قلوب الفاظ صدارت طلب بیاید واجب است.( لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَؤُلَاءِ یَنْطِقُونَ-انبیاء ۶۵) – (لِنَعْلَمَ أَیُّ الْحِزْبَیْنِ أَحْصَى لِمَا لَبِثُوا أَمَدًا – کهف ۱۲)
  • حذف دو مفعول و یا یک مفعول افعال قلوب در صورت وجود قرینه جایز می باشد. (وَلَا یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَیْرًا لَهُمْ – آل عمران ۱۸۰)
  • می توان دو حرف (أنْ و أنَّ) به همراه معمولشان را جایگزین دو مفعول افعال قلوب قرار داد. (أَیَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَنْ یُتْرَکَ سُدًى – قیامه ۳۶) – ۰وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ – بقره ۲۰۳)

در آخر به چند تنبیه پیرامون افعال قلوب اشاره می کنیم:

  1. همه ی افعال قلوب به طور کامل صرف می شوند به غیر از هب و تعلم.
  2. فاعل و مفعول اول در همه ی افعال قلوب می تواند به صورت ضمیر بیاید البته به غیر از هب و تعلم.

 

 

فیلم آموزشی افعال القلوب (جلسه ۱۸)

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.