پنج شنبه , ۲۷ مهر ۱۳۹۶

آموزش مجازی دروس تخصصی حوزه در
«حوزه مجازی مهندس طلبه»

هم اکنون ثبت نام کنید

آیت الله اراکی

آیت الله اراکیمحمدعلی اراکی، فقیه، مرجع تقلید شیعه و از ائمهٔ جمعه در ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۳۱۲ در شهر اراک به دنیا آمد. او داماد محمد ابراهیم خوانساری (صاحب مدرسه حاج محمدابراهیم) و باجناغ آیت الله عبدالکریم حائری یزدی نیز هست. آیت الله اراکی پس از مهاجرت آیت الله عبدالکریم حائری یزدی به قم از اراک به قم رفت و تا پایان عمر در حوزه علمیه قم ماند. او در اواخر عمر به شیخ الفقهاء و المجتهدین ملقب شد.

وی در تأسیس حوزهٔ علمیهٔ قم مشارکت داشت و پس از وفات سید محمدرضا گلپایگانی به‌عنوان یکی از مهمترین مراجع تقلید شیعیان ایران شناخته شد.

 

ولادت آیت الله اراکی (ره)

محمدعلی اراکی در ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۳۱۳ هجری قمری در شهر اراک به دنیا آمد.

پدرش حجت الاسلام احمد آقا، مشهور به میرزاآقا و میرزا آقا فراهانی از اهالی مصلح آباد فراهان و شاگرد ملا محمدابراهیم انجدانی و مادرش علویه آغابیگم، دختر سید عقیل و از نوادگان سید حسن واقف از نوادگان امام زین العابدین(ع) بود.

 

فرزندان

آیت الله اراکی سه پسر به نام‌های ابراهیم، ابوالحسن و علی داشت که ابوالحسن مصلحی از مجتهدان حوزه علمیه قم بوده است. همچنین دو تن از دختران وی همسر آیت الله سید محمدتقی خوانساری بوده‌اند که بعد از درگذشت یکی، دیگری به عقد آیت الله خوانساری درآمده است.

« این مطلب را از دست ندهید: سید احمد خوانساری »

تحصیلات آیت الله اراکی (ره)

وی پس از یادگیری خواندن و نوشتن، در نوجوانی وارد حوزه علمیه اراک شد و در درس استاد سید جعفر شیثی حضور یافت و مقدمات علوم اسلامی را از او فراگرفت. دروس سطح حوزه را نزد آیت الله العظمی سید محمدتقی خوانساری به خوبی پشت سر گذراند. آیت الله اراکی همزمان با تحصیل دوره سطح، در درس شرح منظومه آیت الله شیخ محمدباقر اراکی معروف به سلطان آبادی شرکت کرد و از دانش آن حکیم فرزانه خوشه‎ها چید.

ایشان سال ها در درس آیت الله العظمی آقا نورالدین اراکی و آیت الله العظمی شیخ عبدالکریم حائری یزدی شرکت کرد و از دانش و تقوای آن دو مرجع بزرگ تقلید شیعیان، بهره‎ها برد. آیت الله حائری علاقه زیادی به او داشت. نبوغ فکری آیت الله اراکی مورد توجه استاد قرار گرفت. آیت الله اراکی به سفارش استاد معمم شد. با یکی از بستگان ازدواج نمود.

 

آشنایی با امام خمینی(ره)

آیت الله اراکی پس از سال ها تحصیل در حوزه علمیه اراک، به دنبال هجرت آیت الله العظمی حائری یزدی به قم، وارد حوزه علمیه قم شد و در درس ایشان شرکت کرد. آیت الله اراکی در این سال ها با امام خمینی آشنا شد. وی علاقه خاصی به امام خمینی داشت و هماره از فعالیت های سیاسی ایشان علیه رژیم پهلوی پشتیبانی می‎نمود.

به دنبال اعلامیه کوبنده امام خمینی در سال ۱۳۴۱، علیه لایحه کاپیتولاسیون و قوانین غیراسلامی مصوب مجلس شورای ملی، آیت الله اراکی نیز به پشتیبانی ایشان اعلامیه‎ای صادر کردند و خواستار لغو مصوبات مخالف اسلام شدند. پس از دستگیری و تبعید امام خمینی، در سال ۱۳۴۲، آیت الله اراکی هماره از ایشان حمایت می‎کرد. عکاسی هما، عکسی از امام در خیابان ارم زده بود. حضرت آقا (آیت الله اراکی) که از فیضیه برمی‎گشتند، وقتی نگاهشان به آن عکس افتاده بود، فرموده بودند: قسم می‎خورم که صاحب این عکس اگر در کربلا می‎بود، در رکاب امام حسین علیه السلام به شهادت می‎رسید.

وقتی به منزل می‎آمدند و ما اطلاعیه‎ها را برایشان می‎خواندیم، بسیار گریه می‎کردند و اشک شوق و نشاط از شنیدن این اطلاعیه‎ها، می‎ریختند… آیت الله اراکی در پی دستگیری و تبعید امام به نجف، همان سال به عراق و نجف رفت و در مدت اقامت تماماً میهمان حضرت امام بود این در حالی بود که آقا از سوی رژیم تحت فشار قرار گرفته بود و از سوی دیگر جواب میهمانی افراد دیگر را رد کرده بود. ایشان با افتخار میهمانی امام را پذیرفت و بدون ترس و اضطراب چند روزی را در آن جا اقامت کرد.

اولین ملاقات امام با ایشان در کربلا بود، در ابتدا که وارد حرم حضرت ابوالفضل علیه السلام شد حضرت امام در حال خروج از حرم بود حدود پانزده سال بود که همدیگر را ندیده بودند. آن دو یکدیگر را در آغوش گرفتند و آقای اراکی شروع به گریه کرد و سپس این جمله را فرمود: با آل علی هر که درافتاد ورافتاد. بعد دوباره شروع به گریه کرد… حجت الاسلام شهاب الدین اشراقی، داماد امام می‎گوید: امام به من گفتند: بغض گلویم را گرفته بود و نتوانستم پیش آقای اراکی بایستم…

آیت الله اراکی درباره آشنایی خود با امام خمینی می‎فرماید: «حضرت آقای خمینی یک مدتی را در اراک بوده‎اند و در حوزه آن جا تحصیل می‎کردند و حتی منبر می‎رفته‎اند، من در آن مدت با ایشان آشنا شدیم و یکی از هم صحبت های بنده بودند. گاهی اتفاق می‎افتاد از منزل تا میدان کهنه قم نزدیک شاهزاده حمزه این راه را به همراه هم طی می‎کردیم و ضمن صحبت ها و مباحثه‎ها برمی‎گشتیم و این مسأله بسیار اتفاق افتاد، با هم خیلی مأنوس بودیم.

آن اوایل که وارد قم شدم ایشان به من اظهار کرد شما یک درس تفسیر صافی برای من بگویید تفسیر صافی با اصول و فقه و اصطلاحات آن مناسبتی ندارد ولذا چون من با آن اصطلاحات مأنوس نبودم چند شب تدریس کردم اما دیگر نرفتم، ایشان هم اصراری نکردند… ایشان مرد بسیار جلیلی است و شناختم او را به جلالت؛ بسیار مرد پاکی است، پاک، پاکی نفس دارد، پاکی ذاتی و درونی دارد و این بر همه خلق معلوم شده است.

ما در مدت پنجاه سال که با این شخص بزرگ آشنایی پیدا کرده‎ایم، جز تقوا و دیانت و سخاوت و شجاعت و شهامت و بزرگی نفس و بزرگی قلب و کثرت دیانت و جدیت در علوم نقلی و عقلی و مقامات عالی و… در او نیافتیم. این مرد ـ قد مردانگی علم کرد و در مقابل کفر ایستادگی کرد و دست غیبی هم با او همراهی کرد، به طوری که محیرالعقول بود و هیچ خانه‎ای و هیچ زاویه‎ای از زوایای این مملکت باقی نماند مگر که گفته شد. مرگ بر شاه او جان در کف دست گذاشته است و در مقابل تبلیغ قرآن و دین حنیف اسلام جانبازی می‎کند. جان در کف گذاشته و حاضر به شهادت شده است. خداوند یک قوه غریبی در این مرد خلق فرموده که به هیچ احدی نداده. همچنین جرأتی، چنین شجاعتی و دیدی به او داده است که به احدی نداده، او مانند جدش علی بن ابی طالب است. یک چنین کسی کمیاب است کم نظیر است و نظیر ندارد».

 

تدریس و تألیف آیت الله اراکی (ره)

آیت الله اراکی در طول بیش از ۳۵ سال تدریس در حوزه علمیه قم، پیچیده‎ترین مباحث علمی را با گفتاری شیوا و بیانی رسا مطرح می‎کرد. از ویژگی‎های درس ایشان پرهیز از تکرار و زیاده‌گویی بود. کلام را گزیده و پرمعنی ادا می‎کرد. اعتقادش بر این بود که طالب علم باید قبل از حضور در درس، مطالعه نماید.

آیت الله اراکی پس از وفات آیت الله سید محمدتقی خوانساری  به درخواست شماری از شاگردان او، به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت. بسیار از استادان برجسته حوزه علمیه قم و مسئولان نظام جمهوری اسلامی سال ها از محضر ایشان کسب فیض نمودند. مرجع بزرگ تقلید شیعیان در طول عمر پربرکت خویش، کتاب هایی نیز در علم فقه و اصول نوشت. آثارش عبارتند از:

  • تقریرات درس آیت الله شیخ محمد سلطان العلما
  • تقریرات درس فقه آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی
  • تقریرات درس اصول فقه آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی
  • حاشیه بر «دررالاصول» نوشته آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی
  • تقریرات درس فقه آیت الله سید محمدتقی خوانساری
  • حاشیه بر «عروه الوثقی»
  • شرح «عروه الوثقی»
  • توضیح المسائل
  • مناسک حج
  • رساله استفتائات
  • مقدمه بر کتاب «القرآن والعقل» نوشته آیت الله سید نورالدین اراکی
  • النکاح والطلاق

 

تدریس و شاگردان

وی پس از درگذشت آیت الله خوانساری، به تدریس نکاح، مکاسب محرمه، بیع، خیارات، طهارت، اجاره و حج پرداخت و بعد از ظهرها در مدرسه فیضیه، خارج اصول تدریس می‌کرد. برخی از شاگردان اراکی عبارتند از:آیت الله اراکی تصویر

  • سید محسن خرازی
  • مهدی شاه آبادی
  • محمدتقی ستوده
  • رضا استادی
  • علی‌پناه اشتهاردی
  • سید کاظم نورمفیدی
  • محمدحسین مسجدجامعی
  • علی کریمی جهرمی
  • ابوالحسن مصلحی
  • محی الدین شیرازی
  • سید محمدباقر خوانساری
  • سید محمدباقر موحدی ابطحی

 

برپایی نماز جمعه

آیت الله اراکی پیش از انقلاب، نماز جمعه را در قم اقامه می‎کرد. «ایشان همانند یک جلسه درس، برای نماز جمعه و خطبه‎های آن مطالعه می‎کردند… رفته رفته نماز جمعه رونق بیشتری گرفت و با جمعیت بیشتری برگزار گردید و امامت ایشان بر نماز جمعه تا بعد از انقلاب که حضرت امام به قم آمدند، ادامه داشت. حضرت امام در مدتی که در قم بود روزی به منزل ایشان آمد. آیت الله اراکی به امام خمینی فرمود شما الآن دستتان باز است و مقتدر هستید، چون در زمان حکومت اسلامی قرار دارید شما باید اقامه نماز جمعه کنید. ولی امام به ایشان فرمود شما نماز جمعه را باید اقامه کنید. لذا مدتی نماز را باشکوه تمام اقامه کردند».

 

ویژگیهای اخلاقی و روحی

– حضرت آیت الله سید محسن خرازی

“ما نزدیک ۲۸ سال با ایشان در ارتباط بودیم ؛ یک ذره هوای نفس مشاهده نکردیم . حتی ایشان زیر بار مرجعیت نمی رفتند چون ” من به الکفایه ” بود. ایشان زمام مقام در دستش بود؛ از تقدم کسی وتاخر خود ناراحت نمی شد واز تقدم خود خوشحال نمی شد . این ناشی از نفس مطمئنه بود.

مجالس ایشان خیلی سودمند بود. انس می گرفتند با افراد ؛ در هرمجلسی صحبت می کردند داستان ها ، کرامات ، اخلاقیات ومعارف را بیان می کردند هیچگاه در مجلسش لغو وبیهوده دیده نشد، موعظه و پند و تعلیم بود.

تواضع وفروتنی نسبت به اساتید داشت . خیلی قدرشناس بودند ، مدتها درمدرسه فیضیه شب ها اقامه جماعت می کردند ، ما خیلی از اوقات شرکت می کردیم من نوعاً می دیدم بعداز مدرسه فیضیه نزدیک ایوان آینه سرقبری می رفتند و فاتحه می خواندند یک بار از ایشان پرسیدم : آیا صاحب این قبر از خویشاوندان شماست ؟ فرمود: نه ! گفتم : چرا هر شب برای او فاتحه می خوانید؟ فرمود ایشان برای من داستانی ازمنقبت علی علیه السلام تعریف کرده ، برمن حق پیدا کرده است .

در مجالسی که خدمت ایشان می رسیدیم ، اشعاری درمدح و مراثی اهل بیت علیهم السلام می خواندند و متوسل بودند.

نسبت به عبادت خیلی اهمیت می داد. قبل از اذان صبح بیدار می شدند، هر روز یک جزء قرآن می خواند و درماه رمضان روزانه سه جزء قرآن می خواند. در نافله های شب های جمعه ، درقنوت دعای کمیل می خواند .

به قرآن کریم علاقه فراوان داشت و تفسیر زیاد می خواند خصوصا” تفسیر جوامع الجامع “.

 

– استاد کریمی جهرمی

” قوت حافظه در درس ایشان مشهود بود. بیانات متعددی از علمای مختلف تقریر می کرد بدون فراموشی. گاهی دوبیان مختلف از یک نفر می کردند . گاهی مطالبی مربوط به هفتاد سال قبل را دقیقا ” ذکر می کردند .

همین اواخر استفتایی درباب خمس ازایشان شد ، فرمود: رساله خمس شیخ مرتضی انصاری رابیاورید. ناقل می گوید : مکاسب شیخ انصاری را آوردم هرچه گشتم به رساله خمس برخورد نکردم ، عرض کردم دررسائل شیخ ، رساله خمس نیست فرمودند : نه ، این در پایان کتاب طهارت شیخ چاپ شده . و فرمودند : من یکی از اصطلاحات خمس را در حواشی آن معنی کرده ام . پیدا کردیم ، دیدیم همان طوربود” .

 

– استاد سید عبدالله فاطمی نیا

” خیلی پایبند عبادات مستحب و واجب بود . وقتی به ایشان پیشنهاد کردند که نماز جماعت را به خاطر اضعف مأمومین [ ضعیف ترین فرد افتدا کننده به امام جماعت ] کوتاهتر بخواند . فرمود : من اضعف از خودم سراغ ندارم .

ایشان رابطه روحی قوی با اولیاء الله داشته ، مخصوصا با آقا حسین قمّی .

عشق با ائمه اطهار – علیهم السلام – داشت . وقتی نام مقدس ائمه علیهم السلام بر زبان برده می شد ، اشک از دیدگانشان جاری می گشت.”

 

سیاست الهی

آیت الله اراکی به عبادت خیلی اهمیت می‎داد. قبل از اذان صبح بیدار می‎شد، هر روز یک جزء قرآن می‎خواند در ماه رمضان روزانه سه جزء قرآن می‎خواند. در نافله‎های شب های جمعه، در قنوت، دعای کمیل می‎خواند. وقتی به ایشان پیشنهاد کردند که نماز جماعت را به خاطر افراد کهنسال و مریض، زیاد طول ندهید. فرمودند: از من پیرتر و ضعیف‎تر، در نماز کسی هست؟!

استاد محمود شاهرخی، از شاعران شهیر انقلاب درباره دیدارش با آیت الله اراکی می‎گوید: «در خلال شب های شعر فیضیه به محضر حضرت آیت الله العظمی اراکی دامت برکاته مشرف شدیم چه دیداری! سخت بهجت خیز و عبرت انگیز! دیدار مردی بزرگ که آثار گذشت زمان بر سیمای مبارکش پدیدار بود و انوار معرفت از پیشانی روشنش ساطع. او مظهر و جلای روحانیت سخت کوش شیعه می‎باشد. در اتاقی محقر و ساده‎تر از ساده، آن بزرگ را دیدار کردیم که با ضعف مفرط مزاج، لباس رسمی پوشیده و بر روی چهار پایه‎ای استقرار یافته بود.

پس از به جای آوردن معارفه، آن بزرگ سخنانی مبسوط و ممتّع و مواعظی رسا و بلیغ ایراد کرد که همگان را سخت متأثر ساخت، که از غایت شور و تأثیر بیانات ایشان اکثر حاضران اشک از دیدگان جاری ساختند. مکرر به ابیاتی از عارفان صاحبدل، از جمله شیخ شیراز و شیخ شبستری و شیخ بهایی استشهاد و استناد می‎فرمود و خود می‎گریست…».

« این مطلب را از دست ندهید: آقا جمال خوانساری »

وفات

سرانجام روح ملکوتی آیت الله العظمی اراکی در ۲۳/۷/۱۳۷۳ به ملکوت پیوست. مرجع تقلید شیعیان پس از یک قرن (تولد ۱۲۷۳ فوت ۱۳۷۳) تلاش برای هدایت مردم، دارفانی را وداع گفت و به جمع مراجع تقلید در بهشت پیوست. دولت جمهوری اسلامی یک روز تعطیل و یک هفته را عزای عمومی اعلام نمود.

پیکر پاک آن مرجع والا مقام در تهران، از بیمارستان شهید رجایی تا میدان راه آهن بر دوش انبوه مردم تشییع شد. آیت الله خامنه‎ای، رهبر معظم انقلاب و مسئولان نظام در این تشییع باشکوه حضور داشتند. سرانجام پیکرش با تشییع باشکوه مردم قم در حرم حضرت معصومه علیهاالسلام به خاک سپرده شد. رضوان و رحمت خدا بر او باد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ضمانت ۱۰۰ درصدی رضایت شما
شما از لحظه ثبت نام تا 30 روز فرصت دارید که در صورت عدم رضایت از کیفیت کلاس ها انصراف دهید و تمام هزینه پرداختی را دریافت نمایید.